fa کاربرد نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده در پیشگیری از سوءمصرف مواد در نوجوانان پسر پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف:</strong> نوجوانی مخاطره‌آمیزترین دوران زندگی ازنظر شروع مصرف مواد مخدر است و آموزش یکی از اساسی‌ترین روش‌های پیشگیری از اعتیاد است. هدف مطالعه تعیین تأثیر مداخله آموزشی در پیشگیری از سوءمصرف مواد در نوجوانان پسر شهر قزوین با استفاده از نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده بود.</p> <p dir="RTL"><strong>مواد و روش‌ها:</strong> پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه‌تجربی بود. 216 دانش‌آموز با نمونه‌گیری چندمرحله‌ای در قالب دو گروه تجربی و کنترل در مطالعه شرکت کردند. 5 جلسه آموزش در قالب گروه‌های 8-15 نفری با روش‌های ایفای نقش، بارش افکار و بحث گروهی به گروه تجربی ارائه شد. ابزار پژوهش پرسشنامه خودگزارش‌دهی شامل سؤالات جمعیت‌شناختی، نگرش، هنجارهای انتزاعی، کنترل رفتاری درک‌شده، قصد و رفتار پیشگیرانه بر اساس پاسخ‌های پنج&shy; گزینه<span dir="LTR">‌</span>ای لیکرت بود. روایی و پایایی پرسشنامه با ضریب آزمون بازآزمون و آلفای کرونباخ تائید شد. داده‌ها قبل و 2 ماه بعد از آموزش با <span dir="LTR">SPSS 20</span> و آزمون‌های کای&shy; اسکوئر، تی زوجی و مستقل، آزمون دقیق فیشر تجزیه&shy; و تحلیل شدند.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته‌ها:</strong> میانگین نگرش (از 17/4‌&plusmn;‌26/3 به 21/6‌&plusmn;‌45/7)، هنجار انتزاعی (از 14/6‌&plusmn;29/4 به 15/2‌&plusmn;‌33/4)، کنترل رفتاری درک‌شده (از 20/9‌&plusmn;‌36/6 به 27/3&plusmn;‌58/4)، قصد (از 2/2‌‌&plusmn;‌6/24 به 3/8‌&plusmn;‌11/4) و رفتار پیشگیری‌کننده از اعتیاد (از 9/5‌&plusmn;‌24/11 به 13/7‌&plusmn;‌40/6) بعد از آموزش در گروه تجربی به‌طور معنا‌داری بهبود یافت (0/001 > <em><span dir="LTR">p</span></em>).</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده چهارچوب مناسبی را جهت طراحی مداخله آموزشی به‌منظور پیشگیری از سوءمصرف مواد در نوجوانان ارائه می‌کند و کاربرد آن در برنامه‌های ارتقاء سلامت مدارس و پیشگیری از اعتیاد توصیه می‌شود.</p> <p dir="RTL"><strong>نوع مقاله:</strong> مطالعه پژوهشی.</p> <p><strong>Background and objective:</strong> Adolescence is the most dangerous of lifetime regarding the onset of substance abuse and education is one of the most important methods to prevent this problem. The purpose of this study was to determine the impact of an educational intervention in the prevention of substance abuse among adolescents in Qazvin city using the theory of planned behavior (TPB).</p> <p><strong>Materials and methods:</strong> This study was a quasi-experimental study. With multi-stage sampling method, 216 students participated in the experimental and control groups. Five focus group discussions (including 8-15 members) were presented to the experimental group mainly based on role-playing, brain storming and group discussions methods. Self-reporting questionnaires were used for data collection consisted of demographic questions, attitudes, subjective norms, perceived behavioral control, intention and preventive behavior with 5-point Likert response options. Reliability and validity of the questionnaires was confirmed by Cronbach&#39;s alpha and test-retest coefficient. The data collected before and 2 months after training were analyzed with SPSS 20 and Chi-square, pair and independent t-test, and Fisher&#39;s exact test.</p> <p><strong>Results</strong>: The mean scores of attitude (from 26.3&plusmn;17.4 to 45.7&plusmn;21.6), subjective norms (from 20.4&plusmn;14.6 to 33.4&plusmn;15.2), perceived behavioral control (from 36.6&plusmn;20.9 to 58.4&plusmn;27.3), intention (from 6.24&plusmn;2.2 to 11.4&plusmn;3.8) and addiction related preventive behavior (from 24.11&plusmn;9.5 to 40.6&plusmn;13.7) were significantly improved after educational intervention among the experimental group (<em>p</em> < 0.001).</p> <p><strong>Conclusion:</strong> TPB provides an appropriate framework for designing educational interventions to prevent substance abuse among adolescents and its application in health promotion programs in schools and prevention of substance abuse is recommended.</p> <p><strong>Paper Type:</strong> Research Article.</p> سوء مصرف مواد, آموزش, خودکارآمدی, نگرش, دانش آموز Substance abuse prevention, Health education, Self-efficacy, Theory of planned behavior (TPB), teenagers, Qazvin. 298 310 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-308-1&slc_lang=fa&sid=1 Isa Mohammadi Zeydi عیسی محمدی زیدی amir_pakpour@gmail.com 10031947532846003992 10031947532846003992 No Qazvin University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی قزوین Amir Pakpour-Hagiagha امیر پاکپور حاجی آقا pakpour_amir@yahoo.com 10031947532846003993 10031947532846003993 Yes Qazvin University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی قزوین