fa آزمون مدل ساختاری مشکلات خواب معلمان آموزش استثنایی براساس تعارض کار-خانواده و نقش میانجی استرس شغلی و تاب‌آوری روانشناسی سلامت Health psychology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف: </strong>مشکلات خواب از جمله چالش‌های شایع در میان معلمان آموزش استثنایی است که می‌تواند سلامت روان، کیفیت زندگی و عملکرد حرفه‌ای آنان را تحت تأثیر قرار دهد. پژوهش حاضر با هدف آزمون مدل ساختاری مشکلات خواب معلمان آموزش استثنایی براساس تعارض کار-خانواده و نقش میانجی استرس شغلی و تاب‌آوری انجام شد.<br> <br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> این پژوهش از نظر روش‌شناسی توصیفی‌همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود که طی آن از بین تمام معلمان زن و مرد متأهل مدارس و مراکز استثنایی شهر مشهد در شش ماه دوم سال ۱۴۰۴، تعداد نهایی ۲۸۸ به‌صورت در دسترس به عنوان نمونه‌ی پژوهش انتخاب شدند. ابزارهای جمع‌آوری اطلاعات شامل مقیاس‌های تاب‌آوری (CD-RISC، کانر و دیویدسون، ۲۰۰۳)، تعارض کار-خانواده (WFCS، کارلسون و همکاران، ۲۰۰۰)، پرسشنامه استرس شغلی (JSQ، پارکر و دکوتیس، ۱۹۸۳) و&nbsp; شاخص مشکلات خواب (PSQI، بویس و همکاران، ۱۹۸۹) بود. تحلیل اطلاعات به دست آمده در سطح توصیفی با میانگین و انحراف استاندارد و در سطح استنباطی نیز با آزمون‌های همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری به‌کمک نرم‌افزارهای SPSS-۲۷ و SmartPLS ۳.۳ انجام شد.&nbsp;<br> <br> <strong>یافته‌ها: </strong>نتایج پژوهش نشان داد مدل مفهومی پژوهش از برازش مناسبی برخوردار بوده و در این الگوی ساختاری تعارض کار-خانواده (۰/۲۱=&beta; و ۰/۰۱>p) اثر مستقیم معنی‌داری بر مشکلات خواب دارد. هم‌چنین در این الگو نقش میانجی استرس شغلی (۰/۱۳=&beta;) و تاب‌آوری (۰/۰۶=&beta;) نیز تأیید شد (۰/۰۱>p).&nbsp;<br> <br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> با نتایج این پژوهش، طراحی و اجرای مداخلات روان‌شناختی با هدف کاهش تعارض کار-خانواده، مدیریت استرس شغلی و تقویت تاب‌آوری می‌تواند در پیشگیری از مشکلات خواب و کاهش پیامدهای منفی آن در این گروه شغلی مؤثر باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objectives:</strong> Sleep problems are among the most common challenges faced by special education teachers and may adversely affect their mental health, quality of life, and professional performance. The present study aimed to test a structural model of sleep problems among special education teachers based on work&ndash;family conflict, with job stress and resilience serving as mediating variables.<br> <br> <strong>Materials and Methods:</strong> This descriptive-correlational study employed a structural equation modeling (SEM) approach. The study population comprised all married male and female teachers working in special education schools and centers in Mashhad during the second half of 2025. A final sample of 288 participants was selected using convenience sampling. Data were collected using the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC; Connor & Davidson, 2003), the Work-Family Conflict Scale (WFCS; Carlson et al., 2000), the Job Stress Questionnaire (JSQ; Parker & DeCotiis, 1983), and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI; Buysse et al., 1989). Descriptive statistics, including means and standard deviations, were used to summarize the data. At the inferential level, Pearson&rsquo;s correlation coefficient and structural equation modeling were employed. Statistical analyses were conducted using SPSS version 27 and SmartPLS version 3.3.<br> <br> <strong>Results:</strong> The findings indicated that the proposed conceptual model demonstrated an adequate fit to the data. Within the structural model, work&ndash;family conflict had a significant direct effect on sleep problems (&beta;=0.21, p<0.01). Furthermore, the mediating roles of occupational stress (&beta;=0.13) and resilience (&beta;=0.06) in the relationship between work&ndash;family conflict and sleep problems were also confirmed (p<0.01).<br> <br> <strong>Conclusion: </strong>The findings suggest that psychological interventions aimed at reducing work&ndash;family conflict, managing job stress, and enhancing resilience may be effective in preventing sleep problems and mitigating their adverse consequences among special education teachers.<br> <br> <strong>Open Access Policy:</strong> This is an open access article under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited. To view a copy of this license, visit <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/</a></div> آموزش استثنایی, تاب‌آوری, تنیدگی شغلی, تعادل کار-زندگی, کیفیت خواب Job Stress, Resilience, Sleep Quality, Special Education, Work-Life Balance 0 0 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-4188-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Sharifi علی شریفی a.sharifi@edu.ui.ac.ir 100319475328460026055 100319475328460026055 No Assistant Professor, Department of Psychology and Education of Individuals with Special Needs, University of Isfahan, Isfahan, Iran. استادیار، گروه روانشناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Sara Nejatifar سارا نجاتی‌فر s.nejatifar@edu.ui.ac.ir 100319475328460026056 100319475328460026056 No Assistant Professor, Department of Psychology and Education of Individuals with Special Needs, University of Isfahan, Isfahan, Iran. استادیار، گروه روانشناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Mohammad Zarei Nouroozi محمد زارعی نوروزی zareinouroozi.m@edu.ui.ac.ir 100319475328460026057 100319475328460026057 Yes Ph.D. Student, Department of Psychology and Education of Individuals with Special Needs, University of Isfahan, Isfahan, Iran دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Nazanin Ghorbanpour Dehsorkh نازنین قربان‌پور ده سرخ m.zarei.n@student.uma.ac.ir 100319475328460026058 100319475328460026058 No M.A. in Educational Psychology, Department of Psychology, Kavian Institute of Higher Education, Mashhad, Iran. کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی، موسسه آموزش عالی کاویان، مشهد ، ایران.