Effective Factors related to Fast-foods Consumption in Bandar Abbas: A Community-Based Study

Sakineh Dadipoor,1 Abdoulhhossain Madani,2 Amin Ghanbarnejad,3 Ali Safari Moradabadi,4*Firouz Amani,5 Marzieh Hosseini,6  & Hamideh Yeganeh6

1. M.Sc. Student of Health Education, Hormozgan Fertility and Infertility Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences (HUMS), Bandar Abbas, Iran.

2. Departments of Public Health, Social Determinants in Health Promotion Research Center, School Promotion, School of Health, HUMS, Bandar Abbas, Iran.

3. MSc in Biostatistics, Social Determinants in Health Promotion Research Center, School of Health, HUMS, Bandar Abbas, Iran.

*4. M.Sc. Student of Health Education, Student Research Committee, HUMS, Bandar Abbas, Iran. (Corresponding Author) Alisafari_31@yahoo.com       

5. Assistant Professor of biostatistics, Ardabil University of Medical Sciences (ARUMS), Ardabil,Iran.

6. BSc. Student Public Health, Student Research Committee, HUMS, Bandar Abbas, Iran.

 

ABSTRACT

Background and objective: In recent decades there has been a growing increase in the consumption of fast-foods. As a result of over-consumption of these high-calorie and fatty foods and the unbalance between the received and consumed energy, the chance of affliction with cardiovascular diseases and diabetes in individuals has rised. The present research sought to determine the effective factors related to the consumption of fast-foods in Bandar Abbas in 2013.

Methods: The present research was descriptive/analytic and of a cross-sectional type. Research population was comprised of 600 fast-food consumers. The samples were selected using a combination of cluster sampling and convenient sampling. The instrument  used for gathering data was a researcher-made questionnaire (RMQ) to measure the reasons for people’s tendency toward consuming fast-foods. The validity of the questionnaire was confirmed by experts and its reliability was established in the pilot study. SPSS16 was used to analyze the data. Descriptive statistics (mean, SD, frequency and percentage) as well as analytical statistics (ANOVA and Chi-squared test) were used. Significance level was set at <0.05.

Results: 52% of subjects were male and 303 (50.5%) of them preferred pizza among fast-foods. Fast-food consumption was most prevalent among individuals below 25 years of age. Subjects with university degrees consumed fast-food more than others.

Conclusion: Consuming fast-foods was more prevalent among youngster and those with academic degrees. Place of residence, education and employment could be involved in the recurrent consumption of fast foods.

Paper Type: Research Article

Keywords: Feeding behavior, Eating behavior, Consumption status, Fast foods, Ready-Prepared foods, Health, Life style.

u Citation: Dadipoor S, Madani A, Ghanbarnejad A, Safari Moradabadi A, Amani F, Hosseini M,  & Yeganeh H. Effective factors related to fast-foods consumption in Bandar Abbas: A community-based study. Journal of Health Education and Health Promotion 2014;2(2): [77-86].

 

رفتار تغذیه­ای

عوامل مرتبط با مصرف غذاهای آماده در شهر بندرعباس: یک مطالعه مبتنی بر جمعیت

 

سکینه دادیپور،1 عبدالحسین مدنی،2 امین قنبرنژاد،3 علی صفری­مرادآبادی،4* فیروز امانی،5 مرضیه حسینی6 و حمیده یگانه6

1. دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت، مرکز تحقیقات باروری و ناباروری هرمزگان، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران.

2. دانشیار، گروه بهداشت عمومی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی در ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران.

3. کارشناس ارشد آمار زیستی، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی در ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران.

*4. دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران. (نویسنده مسئول) Alisafari_31@yahoo.com          

5. استادیار آمار زیستی، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران.

6. دانشجوی کارشناسی بهداشت عمومی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران.

 

چکیده

زمینه و هدف: افزایش قابل‌توجهی در مصرف غذاهای آماده یا فست فودها در دهه‌های اخیر دیده‌شده است. درنتیجه استفاده زیاد از این غذاهای پرکالری و چرب و عدم تعادل بین انرژی دریافتی و مصرفی، شانس ابتلا به دیابت و بیماری‌های قلبی عروقی در افراد به‌شدت افزایش داده است. مطالعه حاضر با هدف تعیین عوامل مرتبط با مصرف غذای آماده در شهر بندرعباس در سال 1392 انجام گرفت.

مواد وروش ها: پژوهش حاضر مطالعه‌ای توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی بود. جامعه آماری را 600 نفر مصرف‌کننده غذاهای آماده تشکیل داد. روش نمونه‌گیری ترکیبی از تصادفی خوشه‌ای و آسان در دسترس بود. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته جهت سنجش علل گرایش مردم به مصرف غذاهای آماده بود. روایی پرسشنامه توسط متخصصین و پایایی آن در مرحله مطالعه اولیه (پایلوت) مورد تائید قرار گرفت. برای تفسیر داده‌ها از نرم‌افزار SPSS16 و روش‌های آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار، تعداد و درصد) و تحلیلی (ANOVA و کای­اسکوئر دو) استفاده شد. همچنین 05/0 >p  ازنظر آماری معنادار تلقی گردید.

یافته‌ها: در این مطالعه 52% افراد مرد بوده و 303 نفر (5/50%) از بین غذاهای آماده پیتزا را ترجیح داده بودند. در افراد زیر 25 سال مصرف غذاهای آماده بیشتر از سایر گروه‌های سنی دیده شد. افراد تحصیل‌کرده دانشگاهی بیشتر از سایر مقاطع تحصیلی مصرف‌کننده غذاهای آماده بودند.

نتیجه‌گیری: مصرف غذاهای آماده در افراد جوان و دارای تحصیلات دانشگاهی بیشتر دیده شد. شاید محل سکونت، تحصیلات، وضعیت اشتغال در نوع مصرف غذاهای آماده و همچنین تکرار مصرف این غذاها دخیل باشد.

نوع مقاله: مطالعه پژوهشی.

کلیدواژه­ها: رفتار تغذیه­ای، رفتار غذاخوردن، وضعیت مصرف، ، غذاهای فوری، غذاهای آماده، سلامت، سبک زندگی.

tاستناد: دادیپور س، مدنی ع، قنبرنژاد الف، صفری­مرادآبادی ع، امانی ف، حسینی م، یگانه. عوامل مرتبط با مصرف غذاهای آماده در شهر بندرعباس: یک مطالعه مبتنی بر جمعیت. فصلنامه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت تابستان 1383؛2(2): [77-86].

 

 

 

مقدمه

در دهه‌های اخیر در کشورهای ثروتمند افزایش قابل‌توجهی در متوسط وزن بدن دیده‌شده است (1-2). چنین تغییراتی نتیجه تحولات چشمگیری در الگوی زندگی مردم است. یکی از این موارد افزایش مصرف غذاهای آماده یا فست‌فودها هستند (3). درواقع غذاهای آماده مواد غذایی هستند که به‌سرعت طبخ و آماده و در رستوران‌ها و کافه‌ها به‌عنوان یک وعده کامل یا یک میان­وعده غذایی عرضه می‌شود (4). به گفته متخصصان، مصرف غذاهای آماده به دلیل داشتن کالری زیاد و اسیدچربِ ترانس چاق‌کننده و مضر می‌باشند (5). درنتیجه استفاده زیاد از این غذاهای پرکالری و چرب و همچنین عدم تعادل بین انرژی دریافتی و مصرفی، شانس چاقی و ابتلا به دیابت و بیماری‌های قلبی عروقی به‌شدت افزایش می‌یابد (6). از طرفی، چاشنی‌های غذایی مضر و پرکالری دیگری ازجمله سس، نوشابه‌های گازدار و موادی از این قبیل عوارض و خطرات ناشی از غذاهای آماده را دوچندان می‌کنند (7). ازجمله عوارض این غذاها می‌توان به افزایش کلسترول خون، بیماری‌های قلبی-عروقی، دیابت نوع دو و برخی سرطان‌ها اشاره کرد (8-9). همچنین نمک زیاد موجود در این غذاها احتمال سکته مغزی و قلبی را افزایش می‌دهد (10). اگرچه به عقیده برخی از محققان غذاهای آماده در اپیدمی چاقی نقشی ندارند (11-12)، اما مطالعات مختلف نقش چاق‌کننده این غذاها را اثبات کرده‌اند (13-14). مطالعات در این زمینه نشان داده­اند که افراد استفاده‌کننده از این غذاها دلیل مصرف را زود آماده­شدن، طعم خوب، در دسترس بودن و هزینه مناسب می­دانستند (15-17). یافته‌های محققان نشان داد افرادی که غذاهای آماده مصرف می‌کنند، کالری، نمک و چربی بیشتر و ویتامین و مواد معدنی کمتری دریافت می‌کنند. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که مصرف غذاهای آماده سبب دریافت چربی بیشتر و مواد مغذی کمتری می‌شود (18). در 1997 در بین جوانان آمریکا غذاهای آماده تنها 17% از مواد غذایی مصرفی مردم در رستوران‌ها را به خود اختصاص داده بودند، درحالی‌که این رقم در 2006 به 30% رسید (19). صرف پول و انرژی در ایالات‌متحده آمریکا برای استفاده از غذاهای آماده روند صعودی داشته است. در سال 2007، 4/37% از مواد غذایی بیرون از خانه و در رستوران‌ها خریداری‌شده بود (20). بر اساس مطالعات صورت­گرفته بیشترین قشر مصرف‌کننده این غذاها نوجوانان و جوانان هستند و طی گزارشی نزدیک به یک‌سوم از این جوانان به‌طور روزانه از غذاهای آماده استفاده می‌کنند (8، 21). طی گزارش دانشگاه پنسیلوانیا 50% از  دانش­آموزان ابتدایی و راهنمایی قبل از رفتن به مدرسه، 48% بعد از مدرسه و همچنین 38% قبل و بعد از مدرسه به مراکز تهیه غذاهای آماده رفته بودند (15). بر اساس یک نظرسنجی توسط موسسه فناوری­های غذایی،[1] 75% از آمریکایی‌ها شام خود را در خانه خورده بودند که البته بیشتر از نیمی از این غذاها، غذاهای تحویلی و سفارش­شده از رستوران‌ها بوده است(22). در مطالعه پائرتاکول[2] و همکاران روزانه 37% نوجوانان و 42% کودکان غذاهای آماده می‌خورند (21). همچنین مطالعه فقیه و انوشه نشان داد 20% نوجوانان و 10% بزرگ‌سالان حداقل 3 بار در هفته ساندویچ مصرف می‌کردند (23). مطالعه امانی و همکاران نشان داد مصرف غذاهای آماده در تمامی مشاغل وجود داشته و بیشتر آن‌ها گرفتاری و کمبود وقت را دلیل استفاده از غذاهای آماده عنوان کرده بودند (24). مطالعه‌ای توسط فاضل­پور و همکاران به بررسی وضعیت مصرف غذاهای آماده در مردم شهر یزد پرداختند و نشان دادند که 8/90% از مردم شهر یزد حداقل از یکی غذاهای آماده استفاده کرده بودند و تنها 2/9% اصلاً از غذاهای آماده استفاده نکرده بودند (5). با توجه به نقش غذاهای آماده در ایجاد چاقی و بروز مشکلات قلبی و عروقی و مواردی از این قبیل و اینکه تاکنون مطالعه جامعه‌ای که به بررسی دلایل گرایش مردم به مصرف غذاهای آماده پرداخته باشد وجود ندارد (مطالعات اندک صورت گرفته در ایران بیشتر به وضعیت مصرف غذاهای آماده در عموم مردم پرداخته است). همچنین ازآنجایی‌که تاکنون مطالعه‌ای با این عنوان در شهر بندرعباس انجام‌نشده است، این مطالعه با هدف تعیین عوامل مرتبط با مصرف غذای آماده در شهر بندرعباس انجام شد.

 

مواد و روش‌ها

پژوهش حاضر مطالعه‌ای توصیفی- تحلیلی از نوع مقطعی است. جامعه پژوهش این مطالعه را 600 نفر مصرف‌کننده غذای آماده تشکیل می‌دادند. با نظر مشاور آماری و بر اساس فرمول  با احتساب اطمینان 95%، 5/0p= و 04/0d=، حجم نمونه 600 نفر برآورد گردید. روش نمونه‌گیری ترکیبی از تصادفی خوشه‌ای و آسان در دسترس بود. مراحل انجام کار بدین ترتیب بود که ابتدا شهر بندرعباس به 5 ناحیه شمال، جنوب، شرق، غرب و مرکز تقسیم گردید. در مرحله بعد از هر ناحیه دو مرکز عرضه غذای آماده به‌عنوان خوشه به‌طور تصادفی ساده انتخاب که درمجموع 10 مرکز انتخاب گردید. سپس از هر مرکز (خوشه) 60 نفر مراجعه‌کننده که قصد مصرف غذای آماده را داشتند به روش نمونه‌گیری آسان در دسترس و با کسب رضایت شفاهی وارد مطالعه گردیدند.

ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته بود که با توجه به اهداف مطالعه و بررسی متون مشابه تهیه شد. جهت بررسی روایی، پرسشنامه در اختیار 5 تن از اساتید مربوطه و مشاور آماری قرار گرفت. پایایی آن در مرحله مطالعه اولیه (پایلوت) بر روی 20 نفر بررسی و با استفاده ضریب آلفای کرونباخ 65% برآورد گردید. این پرسشنامه در دو بخش طراحی گردیده بود. بخش اول، یازده سؤال در مورد اطلاعات جمعیت‌شناختی ازجمله سن، جنسیت، وضعیت تأهل، تحصیلات، شغل، تحصیلات پدر و مادر، شغل پدر و مادر، محل سکونت و وضعیت اقتصادی و بخش دوم اطلاعات تخصصی در مورد مصرف غذاهای آماده مانند میزان استفاده از غذاهای آماده، اطمینان از بهداشتی­بودن ترکیبات آن، میزان آگاهی از مضرات و دلایل استفاده از غذاهای آماده و میزان هزینه صرف شده در هفته جهت مصرف غذاهای آماده را شامل می‌شد. جهت گردآوری داده­ها، پس از اخذ معرفی‌نامه از معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان به مراکز توزیع غذاهای آماده مراجعه شد و پرسشنامه را پس از ارائه توضیحات لازم در خصوص هدف پژوهش و همچنین کسب رضایت از افراد شرکت‌کننده در مطالعه، در اختیار آن‌ها قرارداده شد. برای افراد با تحصیلات پایین و یا بی‌سواد پرسشنامه توسط پرسشگر و از طریق مصاحبه شفاهی تکمیل گردید. برای تفسیر داده‌ها از نرم‌افزار SPSS16 و آماره­های توصیفی (میانگین، انحراف معیار تعداد و درصد) و تحلیلی (ANOVA و کای­اسکوئر) استفاده شد. همچنین 05/0 >p ازنظر آماری معنادار تلقی گردید.

 

یافته‌ها

از بین 600 نفر از افراد موردمطالعه 288 نفر (48%) زن و 312 نفر (52%) مرد بودند (جدول 1). یافته‌ها نشان داد 258 نفر (43%) از بین غذاهای آماده ساندویچ و 303 نفر (5/50%) پیتزا را ترجیح داده بودند. 434 نفر (4/72%) با طرز تهیه غذاهای آماده آشنا بودند و 150 نفر نیز تا حدود زیادی از مضرات آن­ها آگاهی داشتند (جدول 2). در افراد زیر 30 سال مصرف غذاهای آماده بیشتر از سایر گروه‌های سنی دیده شد (008/0> p). افراد تحصیل‌کرده دانشگاهی بیشتر از سایر مقاطع تحصیلی مصرف‌کننده غذاهای آماده بودند (037/0 p=). دانشجویان و محصلین بیشتر از افراد سایر مشاغل غذاهای آماده مصرف کرده بودند (020/0 p=). مصرف غذاهای آماده در بین افراد با وضعیت اقتصادی متوسط بیشتر از سایر گروه‌ها به چشم می‌خورد (001/0>p). همچنین افراد ساکن در شهر بیشتر از افراد روستای غذاهای آماده مصرف کرده بودند، ولی ازلحاظ آماری این اختلاف معنادار نبود (474/0 p=). همچنین مصرف غذاهای آماده در مردان بیشتر از زنان بود (002/0= p) (جدول 3).

 

جدول 1. توزیع فراوانی و فراوانی نسبی متغیرهای موردمطالعه در افراد مصرف‌کننده غذاهای آماده شهر بندرعباس

متغیر

گروه

فراوانی

درصد

شغل

کارگر

13

2/2

محصل یا دانشجو

323

8/53

کارمند

175

2/29

آزاد

56

3/9

سایر

33

5/5

تحصیلات

زیر دیپلم

45

5/7

دیپلم

228

38

دانشگاهی

327

5/54

محل سکونت

شهر

496

7/82

روستا

104

3/17

وضعیت اقتصادی

پایین

78

13

متوسط

397

2/66

خوب

125

8/20

گروه سنی (سال)

>18

37

2/6

18-25

288

48

25-40

254

3/42

<40

21

5/3

 

 

جدول 2. توزیع فراوانی برخی متغیرها در افراد موردمطالعه درباره غذاهای آماده

متغیر

گروه

فراوانی

درصد

متغیر

گروه

فراوانی

درصد

ارجحیت استفاده از غذاهای آماده

پیتزا

303

5/50

دلیل استفاده از غذاهای آماده

خوشمزگی

267

5/44

ساندویچ

207

5/34

عدم وقت جهت تهیه غذای خانگی

124

7/20

انواع دیگر

90

15

از روی ناچاری

102

17

آگاهی از طرز تهیه غذاهای آماده

بلی

434

4/72

رواج بیشتر در جامعه

36

6

خیر

166

6/27

هزینه مناسب

11

8/1

میزان آگاهی از مضرات غذاهای آماده

خیلی کم

63

5/10

سایر علل

60

10

کم

109

2/18

زمان مصرف غذای آماده

صبحانه

27

5/4

متوسط

278

3/46

ناهار

120

20

زیاد

150

25

شام

427

2/71

تکرار مصرف غذاهای آماده

ماهی یک‌بار

258

43

میان وعده

26

3/4

هفته‌ای یک‌بار

204

34

توجه در انتخاب غذاهای آماده

قیمت

106

7/17

یک روز در میان

44

3/7

بهداشت

281

8/46

اغلب اوقات

94

7/15

تنوع

148

7/24

مدت مصرف غذاهای آماده

کمتر از یک سال

106

7/17

هیچ‌کدام

58

7/9

3-1 سال

99

5/16

همه موارد

7

2/1

بیشتر از 3 سال

395

8/65

 

جدول 3. میزان مصرف غذاهای آماده برحسب برخی متغیرهای موردمطالعه

متغیر

گروه

میزان مصرف (درصد)

تعداد کل

مقدار p

ماهی یک‌بار

هفته‌ای یک‌بار

بیشتر از یک‌بار در هفته

سن (سال)

≤30

169(1/39)

159(8/36)

104(1/24)

432(100)

008/0

>30

89(53)

45(8/26)

34(2/20)

168(100)

وضعیت اشتغال

محصل یا دانشجو

125(7/38)

123(1/38)

75(2/23)

323(100)

 

 

020/0

کارمند

79(1/45)

60(3/34)

36(6/20)

175(100)

آزاد

26(6/46)

11(6/19)

19(9/33)

56(100)

بیکار

13(52)

6(24)

6(24)

25(100)

کارگر

11(6/84)

2(4/15)

0(0)

13(100)

نظامی

4(50)

2(25)

2(25)

8(100)

وضعیت اقتصادی

ضعیف

47(3/60)

21(9/26)

10(8/12)

78(100)

001/0>

متوسط

174(8/43)

136(3/34)

87(9/21)

397(100)

خوب

37(6/29)

47(6/37)

41(8/32)

125(100)

محل سکونت

شهر

213(9/42)

173(9/34)

110(2/22)

496(100)

474/0

روستا

45(3/43)

31(8/29)

28(9/26)

104(100)

تحصیلات

زیر دیپلم

22(9/48)

14(1/31)

9(20)

45(100)

037/0

دیپلم

103(2/45)

62(2/27)

63(6/27)

228(100)

دانشگاهی

133(7/40)

128(1/39)

66(2/20)

327(100)

جنسیت

زن

124(1/43)

82(5/28)

82(5/28)

288(100)

002/0

مرد

134(9/42)

122(1/39)

56(9/17)

312(100)

 

 

بحث

نتایج پژوهش حاضر نشان داد مردان نسبت به زنان بیشتر غذاهای آماده مصرف کرده بودند. نتایج این مطالعه با مطالعه فاضل پور و همکاران در سال 90 در یزد (5)، مطالعه دریزکِل[3] و همکاران در سال 2006 (25)، مطالعه مورس[4] در سال 2009 (26) همچنین مطالعه بومن و همکاران (8) که مردان بیشتر از زنان غذاهای آماده مصرف کرده بودند همخوانی داشت. می‌توان گفت که مردان با توجه به موقعیت شغلی‌شان، کمبود وقت، نداشتن وقت کافی برای تهیه غذاهای سنتی، این غذاها را ترجیح می‌دهند. بنابراین، با توجه به بیشتر بودن مصرف در مردان پیشنهاد می‌شود راهکارهای مناسب جهت جایگزین کردن غذاهای سالم و خوشمزه به‌جای غذاهای آماده به­کارگرفته شود. برخی مطالعات نشان داده‌اند اکثر زنان نسبت به اضافه‌وزن و چاقی رضایت نداشته و تمایل برای کاهش­وزن دارند (25). به نظر می‌رسد زنان به خاطر خاصیت چاق‌کنندگی غذاهای آماده، تمایل کمتری را به مصرف این غذاها از خود نشان می‌دهند. شاید توجیه پایین­بودن مصرف غذاهای آماده در زنان دلایل فوق باشد. نتایج مطالعه حاضر نشان داد بیشترین گروه مصرف‌کنندگان غذاهای آماده زیر 25 سال بودند.

در مطالعه ساتیا[5] جوان‌ترها و افرادی که تا به حال ازدواج‌ نکرده بودند (مجرد) اغلب مصرف­کنندگان غذاهای آماده بودند (27). همچنین در مطالعه فاضل­پور و همکاران نیز بیشتر مصرف‌کنندگان را گروه سنی زیر 25 سال تشکیل داد و بعدازآن گروه سنی 25-35 سال بیشترین مصرف‌کنندگان غذاهای آماده بودند (5). در مطالعه پائرتاکول و همکاران نیز بیشترین مصرف‌کنندگان غذاهای آماده نوجوانان و جوانان بودند (21). نتایج این مطالعه با مطالعات فوق که نوجوانان و جوانان بیشترین گروه سنی مصرف‌کنندگان غذاهای آماده را به خود اختصاص داده بودند همخوانی داشت. با توجه به نتایج مطالعات و همچنین اظهار این گروه سنی در مورد لذیذ بودن و طعم خاص این غذاها و از سوی دیگر مشغول بودن این گروه سنی به کار و تحصیل و نداشتن فرصت برای انجام آشپزی‌های طولانی‌مدت را می‌توان گرایش این گروه سنی به مصرف غذاهای آماده دانست (28).

ازآنجایی‌که مصرف غذاهای آماده و فوری و از طرفی کم‌تحرکی هر دو از عوامل مؤثر در اضافه‌وزن و چاقی در نوجوانان، جوانان و حتی بزرگ‌سالان به شمار می‌روند، نیاز ضروری به کنترل نوع مواد غذایی مصرفی، استفاده از رژیم غذایی سالم و مصرف کمتر غذاهای آماده وجود دارد. در مطالعه حاضر دانشجویان و بعدازآن کارمندان بیشتر از سایر گروه‌های شغلی مصرف غذاهای آماده را به خود اختصاص داده بودند. نتایج این مطالعه با مطالعه فاضل­پور و همکاران (5)، دریزکل و همکاران (29)، نیکولاس و همکاران (30) که بیشترین مصرف غذاهای آماده مربوط به دانشجویان بود هم‌راستا بود. برخی مطالعات مهم‌ترین دلایل مصرف غذاهای آماده را خوشمزه بودن، دسترسی راحت و آسان به غذاهای آماده، ارزان بودن آن نسبت به غذاهای رستوران برشمردند (31). بنابراین، دلایل فوق و عواملی از قبیل سکونت در خوابگاه، نداشتن تجربه در آشپزی و تلقی­شدن نوعی تفریح و سرگرمی برای آن‌ها را می‌توان از دلایل گرایش نوجوانان به مصرف غذاهای آماده دانست. در مورد کارمندان نیز مصرف غذاهای آماده هم‌راستا با دانشجویان بود.

نتایج این مطالعه نشان داد ازآنجایی‌که دانشجویان و کارمندان بالاترین آگاهی را در مورد مضرات و عوارض غذاهای آماده داشتند، اما میزان مصرف این غذاها به‌طور چشمگیری بیشتر از سایر مشاغل بود. شاید روند صعودی تولید محصولاتی ازجمله سوسیس، کالباس و دیگر غذاهای آماده و همچنین وجود چاشنی‌های همراه با این غذاها از یک‌سو و کمبود وقت و افزایش گرفتاری مردم در کلان‌شهرها از سوی دیگر باعث گرایش مردم به مصرف غذاهای آماده‌شده است. مطالعه قهرمانیان و همکاران نشان داد کارمندان از اصول تغذیه‌ای خاصی تبعیت نمی‌کنند. بنابراین، این افراد بیشتر در معرض افزایش وزن و چاقی قرار دارند (32). نتایج مطالعه حاضر با پژوهش فوق همخوانی داشت.

همچنین در مطالعه حاضر بیشترین غذای موردعلاقه و مصرفی افراد پیتزا بود. در مطالعه سو[6] همکاران نیز محبوب‌ترین غذای غذاهای آماده برگر، پیتزا و مرغ سرخ‌شده بود (33). نتایج این مطالعه با پژوهش حاضر همخوانی داشت. در مطالعه حاضر بین محل سکونت و میزان مصرف غذاهای آماده رابطه معنادار داشت. شاید دسترسی بیشتر به غذاهای آماده در مناطق شهری نسبت به مناطق روستایی باعث تحت تأثیر قراردادن افراد ساکن در شهر و گرایش آنان به مصرف غذاهای آماده‌شده باشد. به‌طوری‌که برخی مطالعات نشان دادند که دسترسی به مصرف می‌تواند بر میزان مصرف آن‌ها تأثیرگذار باشد (34-35).

نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که مصرف غذاهای آماده در افراد جوان و دارای تحصیلات دانشگاهی بیشتر دیده شد. محل سکونت، تحصیلات و وضعیت اشتغال در نوع مصرف غذاهای آماده و همچنین تکرار مصرف این غذاها تأثیرگذار بوده است. بنابراین با توجه به بیشتر بودن مصرف غذاهای آماده و فوری در مردان و همچنین افراد مجرد، پیشنهاد می‌شود به مطالعات سبب‌شناختی برای یافتن علت این مصرف پرداخته شود. همچنین افزایش آگاهی آحاد مردم در زمینه مضرات مصرف غذاهای آماده و ارائه راهکارهای مناسب جهت جایگزین­کردن غذاهای سالم و خوشمزه به‌جای غذاهای آماده می‌تواند در کاهش مصرف غذاهای آماده مثمرثمر واقع شود.

سپاسگزاری

بدین‌وسیله نویسندگان بر خود لازم می‌دادند مراتب تشکر و قدردانی خود را از افراد شرکت­کننده در پژوهش و معاونت دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان که نهایت همکاری را در اجرای این طرح داشتند به عمل‌آورند.

References

  1. Finucane MM, Stevens GA, Cowan MJ, Danaei G, Lin JK, Paciorek CJ, et al. National, regional, and global trends in body-mass index since 1980: systematic analysis of health examination surveys and epidemiological studies with 960 country-years and 9· 1 million participants. Lancet. 2011;377(9765):557-67.

Abstract

 

  1. Yach D, Stuckler D, Brownell KD. Epidemiologic and economic consequences of the global epidemics of obesity and diabetes. Nat Med. 2006;12(1):62-6.

Abstract

 

  1. Stuckler D, McKee M, Ebrahim S, Basu S. Manufacturing epidemics: the role of global producers in increased consumption of unhealthy commodities including processed foods, alcohol, and tobacco. Plos Med. 2012;9(6):e1001235.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. New Oxford American Dictionary. 3rded, editor: Oxford: Oxford University Press; 2010.
  2. Fazelpour S, Baghianimoghadam M, Nagharzadeh A, Fallahzadeh H, Shamsi F, Khabiri F. Assessment of fast food concumption among people of yazd city. Toloo-e-Behdasht. 2011;10(2):25-34. [Persian]

Abstract

 

  1. Pereira MA, Kartashov AI, Ebbeling C. Fast-food habits, weight gain, and insulin esistance(the CARDIA study): 15-year prospective analysis. The Lancet. 2005;365 36-42.

Abstract

 

  1. James J, Kerr D. Prevention of childhood obesity by reducing soft drinks. Int J Obesity. 2005;29:S54-S7.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. Bowman SA, Gortmaker SL, Ebbeling CB, Pereira MA, Ludwig DS. Effects of fast-food consumption on energy intake and diet quality among children in a national household survey. Pediatrics. 2004;113(1):112-8.

Abstract

 

  1. Key TJ, Schatzkin A, Willett WC, Allen NE, Spencer EA, Travis RC. Diet, nutrition and the prevention of cancer. Public Health Nutr. 2004;7(1a):187-200.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. Duffey KJ, Gordon-Larsen P, Jacobs DR, Williams OD, Popkin BM. Differential associations of fast food and restaurant food consumption with 3-y change in body mass index: the Coronary Artery Risk Development in Young Adults Study. AM J Clin Nutr. 2007;85(1):201-8.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. Sturm R, Datar A. Body mass index in elementary school children, metropolitan area food prices and food outlet density. Public Health. 2005;119(12):1059-68.

Abstract

 

  1. Anderson ML, Matsa DA. Are restaurants really supersizing America? Appl Econ 2011:152-88.

Abstract

 

  1. Reidpath DD, Burns C, Garrard J, Mahoney M, Townsend M. An ecological study of the relationship between social and environmental determinants of obesity. Health Place. 2002;8(2):141-5.

Abstract

 

  1. French SA, Harnack L, Jeffery RW. Fast food restaurant use among women in the Pound of Prevention study: dietary, behavioral and demographic correlates. Int J Obes Relat Metab Disord. 2000;24(10):1353-59

Abstract/FREE Full Text

 

  1.  Cannuscio CC, Weiss EE, Asch DA. The contribution of urban foodways to health disparities. J Urban Health. 2010;87(3):381-93.

Abstract

 

  1. Newby P. Are dietary intakes and eating behaviors related to childhood obesity? A comprehensive review of the evidence. J Law Med Ethics. 2007;35(1):35-60.

Abstract

 

  1. Rydell SA, Harnack LJ, Oakes JM, Story M, Jeffery RW, French SA. Why eat at fast-food restaurants: reported reasons among frequent consumers. J Am Diet Assoc. 2008;108(12):2066-70.

Abstract

 

  1. Timperio AF, Ball K, Roberts R, Andrianopoulos N, Crawford DA. Children’s takeaway and fast-food intakes: Associations with the neighbourhood food environment. Public Health Nutr. 2009;12(10):1960-4.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. Powell LM, Han E, Chaloupka FJ. Economic contextual factors, food consumption, and obesity among US adolescents. J Nutr. 2010;140(6):1175-80.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. De Vogli R, Kouvonen A, Gimeno D. The influence of market deregulation on fast food consumption and body mass index: a cross-national time series analysis. Bull World Health Organ. 2014;92(2):99-107A.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. Paeratakul S, Ferdinand DP, Champagne CM, Ryan DH, Bray GA. Fast-food consumption among US adults and children: dietary and nutrient intake profile. J Am Diet Assoc. 2003;103(10):1332-8.

Abstract

 

  1. Ashakiran, Deepthi R. Fast Foods and their Impact on Health. Journal of Krishna Institute of Medical Sciences University. 2012;1(2):7-15

 Abstract/FREE Full Text

 

  1. Faghih A, Anoshe M. Some nutritional behaviors in obese patients referred to jenah health center. Journal of Hormozgan University of Medical Sciences. 2008;12(1):53-9. [Persian]

 

  1. Amani F, Nemati A, Rahimi E, Farzizadeh F, Dideavary E, Nasirpour F, et al. Survey of Fast Food Consumption in Ardabil City. Journal of Health. 2014;5(2):127-37.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. Driskell JA, Meckna BR, Scales NE. Differences exist in the eating habits of university men and women at fast-food restaurants. Nutr Res. 2006;26(10):524-30.

Abstract

 

  1. Morse KL, Driskell JA. Observed sex differences in fast-food consumption and nutrition self-assessments and beliefs of college students. Nutr Res. 2009;29(3):173-9.

Abstract

 

  1. Satia JA, Galanko JA, Siega-Riz AM. Eating at fast-food restaurants is associated with dietary intake, demographic, psychosocial and behavioural factors among African Americans in North Carolina. Public Health Nutr. 2004;7(08):1089-96.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. Masomy M. Harmful effects of fast foods. Health Weekly. 2006;108(21):

 

  1. Driskell JA, Kim Y-N, Goebel KJ. Few differences found in the typical eating and physical activity habits of lower-level and upper-level university students. J Am Diet Assoc. 2005;105(5):798-801

Abstract

 

  1. Nicklas TA, Baranowski T, Cullen KW, Berenson G. Eating patterns, dietary quality and obesity. Am. J. Clin. Nutr.. 2001;20(6):599-608.

Abstract

 

  1. Moore LV, Roux AVD, Nettleton JA, Jacobs DR, Franco M. Fast-Food Consumption, Diet Quality, and Neighborhood Exposure to Fast Food The Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis. AM J Epidemiol. 2009;170(1):29-36.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. Ghahramanian A, Heidarzadeh M, Rostami H, Rahimi R. Behavioral risk factors for cardiovascular diseases in bonab city employees. Holistic Nursing And Midwifery (The Journal of Nursing and Midwifery Faculies Guilan Medical University). 2011;21(65):22-9. [Persian]

Abstract/FREE Full Text

 

  1. Seo H-s, Lee S-K, Nam S. Factors influencing fast food consumption behaviors of middle-school students in Seoul: an application of theory of planned behaviors. Nutr Res Pract. 2011;5(2):169-78.

Abstract/FREE Full Text

 

  1. Powell LM, Bao Y. Food prices, access to food outlets and child weight. Econ Hum Biol. 2009;7(1):64-72.

Abstract

 

  1. Sharkey JR, Johnson CM, Dean WR, Horel SA. Association between proximity to and coverage of traditional fast-food restaurants and non-traditional fast-food outlets and fast-food consumption among rural adults. Int J Health Geogr. 2011;10(1):37

Abstract/FREE Full Text

 



[1] Institute of Food Technologists

[2] Paeratakul

[3] Driskell

[4]  Morse

[5] Satia

[6] Seo