fa عوامل مؤثر بر بستن کمربند ایمنی سرنشینان جلوی خودرو در شهر بوشهر: کاربردی از نظریۀ انگیزش ـ محافظت سلامت رفتار (رفتار سالم) Health Behavior پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:iransans;"><strong>زمینه و هدف: </strong>هدف از مطالعۀ حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر بستن کمربند ایمنی براساس نظریۀ انگیزش ـ محافظت در سرنشینان جلو در شهر بوشهر است.<br> <strong>مواد و روش‌ها: </strong>در این مطالعۀ مقطعی ۳۲۸ نفر که طی هفتۀ گذشته در جایگاه سرنشین جلو، سفر درون‌شهری داشتند، در فاصلۀ زمانی اسفند۱۳۹۶ تا اردیبهشت۱۳۹۷ به شیوۀ نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای بررسی شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌ای مشتمل بر ویژگی‌های جمعیت‌شناختی، سؤالات مربوط به سازه‌های انگیزش ـ محافظت و سؤالات رفتار بستن کمربند ایمنی استفاده شد. اطلاعات با نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۲ تجزیه‌وتحلیل شد.<br> <strong>یافته‌ها: </strong>در این مطالعه، ۲۳۴ نفر (۷۱/۳درصد) کمربند ایمنی می‌بستند که ۹۱ نفر (۲۷/۷درصد) کمربند ایمنی را به‌دلیل اجبار قانونی و ۱۴۳ نفر (۴۳/۶درصد) با دیدگاه حفظ سلامت کمربند ایمنی می‌بستند. پیشگویی‌کننده‌های بستن کمربند ایمنی، سازه‌های قصد(<span dir="LTR">P<۰.۰۰۱, Exp(B)= ۱.۲۸</span>)، خودکارآمدی درک شده(<span dir="LTR">P=۰.۰۳۱, Exp(B)=۱.۰۹</span>)، هزینه های پاسخ درک شده(<span dir="LTR">P=۰.۰۰۳, Exp(B)=۰.۸۸</span>) و پاداش درک شده رفتار ناسازگار(<span dir="LTR">P=۰.۰۰۵, Exp(B)=۰.۸۲</span>) بود (<span dir="LTR">R^۲=۳۳%</span>). پیشگویی کننده&shy;های بستن کمربند ایمنی بخاطر حفظ سلامتی سازه های قصد(<span dir="LTR">P<۰.۰۰۱, Exp(B)= ۱.۴۱</span>)، هزینه های پاسخ درک شده(<span dir="LTR">P<۰.۰۰۱, Exp(B)=۰.۸۲</span>) و پاداش درک شده رفتار ناسازگار(<span dir="LTR">P=۰.۰۰۳, Exp(B)=۰.۷۸</span>) (<span dir="LTR">R^۲=۳۹%</span>) و پیشگویی کننده&shy;های بستن کمربند ایمنی بخاطر اجبار قانون، سازه‌های قصد(<span dir="LTR">P=۰.۰۰۵, Exp(B)= ۱.۲۰</span>)، خودکارآمدی(<span dir="LTR">P<۰.۰۰۱, Exp(B)=۱.۱۸</span>) و پاداش درک شده رفتار ناسازگار(<span dir="LTR">P=۰.۰۱۱, Exp(B)=۰.۸۲</span>) بود (<span dir="LTR">R^۲=۳۵%</span>).<br> <strong>نتیجه‌گیری: </strong>علاوه بر وضع قوانینی مبنی بر اجباری‌بودن بستن کمربند ایمنی که از طریق خودکارآمدی و کاهش پاداش درک‌شده موجب افزایش استفاده از کمربند می‌شود، راحتی کمربند ایمنی با دو مکانیسم کاهش درک مشکلات رفتار بستن کمربند ایمنی و کاهش فواید و پاداش استفاده‌نکردن از کمربند ایمنی در افراد با دیدگاه حفظ سلامت موجب افزایش بستن کمربند ایمنی می‌شود.</span></span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:times new roman;"><strong>Background and Objective: </strong>The aim of this study was to evaluate the constructs of protection motivation theory (PMT) for predicting seat-belt use in front seat passenger on urban transportation.&nbsp;<br> <strong>Methods:</strong> In this cross sectional study, 328 participants who traveled in urban streets during the past week as a front seat passenger during February to May 2018 were selected through multistage cluster sampling. A questionnaire including demographic characteristics, items related to PMT&rsquo;s constructs, and seat-belt use behavior were used to collect data. Data were analyzed using SPSS 22.&nbsp;<br> <strong>Results: </strong>In this study, 234 participants (71.3%) used seat-belts as front seat passenger of whom 27.7% (n=91) used seat-belt on mandatory law, and 43.6% (n=143) used seat-belts for personal safety. The predictors of using seat-belt were intention (P<0.001, Exp (B)= 1.28), self-efficacy (P=0.031, Exp(B)=1.09), perceived response costs (P =0.003, Exp(B)=0.88), perceived reward of unsafety behavior (P=0.005, Exp(B)=0.82). The predictors of using the seatbelt for safety were intention (P<0.001, Exp(B)= 1.41), perceived response costs (P<0.001, Exp (B)=0.82), perceived reward (P=0.003, Exp(B)=0.78). The predictors of using seat-belt as law forcing was the intention (P=0.005, Exp(B)= 1.20), self-efficacy (P<0.001, Exp(B)=1.18), perceived reward (P=0.011, Exp(B)=0.82).&nbsp;<br> <strong>Conclusion:</strong> In addition to the mandatory seat belt law which, through self-efficacy and reducing the rewards of not using the seat belt increases the seat-belt use, the convenience of the seat belt with two mechanisms for reducing the perceived barriers to seat belt and reducing the benefits and rewards of not using the seat belt in people with view of maintenance safety increases seat-belt use.</span><br> &nbsp;</div> کمربند ایمنی, نظریۀ انگیزش ـ محافظت, سرنشین جلو, قانون اجبار کمربند ایمنی Seat-belt, Protection motivation theory, Front seat passenger, Mandatory seat-belt law. 220 230 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-175-10&slc_lang=fa&sid=1 Nahid Soltani ناهید سلطانی soltani@yahoo.com 100319475328460011912 100319475328460011912 No MSc Student, Dept. of Health Education & Promotion, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکدۀ بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران Rahim Tahmasebi رحیم طهماسبی rahimtahmasebi@yahoo.com 100319475328460011913 100319475328460011913 No The Persian Gulf Marine Biotechnology Research Center, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran مرکز تحقیقات طب گرمسیری و عفونی خلیج‌فارس، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران Sahar Haghighatjoo سحر حقیقت جو haghighatjoo@yahoo.com 100319475328460011914 100319475328460011914 No MSc Student, Dept. of Health Education & Promotion, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکدۀ بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران Azita Noroozi آزیتا نوروزی azitanoroozi@yahoo.com 100319475328460011915 100319475328460011915 Yes Associate Professor, Dept. of Biostatistics, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran دانشیار، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکدۀ بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران