fa تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل رویکرد فرآیند رفتار بهداشتی در تبعیت دارویی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مداخلات ارتقای سلامت Health Promotion Interventions پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف:</strong> خودمراقبتی دیابت منجر به کنترل قند خون در بیماران دیابتی می‌شود. پایبندی به دارو یکی از شیوه های خودمراقبتی است. این پژوهش با هدف بهبود پایبندی به دارو در بیماران دیابتی نوع ۲ شهر زاهدان بر اساس مدل رویکرد فرایند رفتار بهداشتی انجام شد.<br> <br> مواد و روش‌ها: در این مطالعه مداخله‌ای، ۲۱۰ بیمار دیابتی نوع دو مراجعه‌کننده به کلینیک‌های دیابت شهر زاهدان در دو گروه مداخله (۱۰۵ نفر) و &nbsp;گروه کنترل (۱۰۵ نفر) از کلینیک‌های دیابت بیمارستان‌های زاهدان طی تیر تا مهرماه در سال ۱۴۰۱ انتخاب شدند. نمونه‌گیری به روش در دسترس از بین بیماران دیابتی انجام شد. پس از جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه پایبندی به دارو و پرسشنامه سازه‌های مدل، پیش‌آزمون انجام شد. ۰/۷ =CVI= ۰/۶ CVR و آلفا کرونباخ پرسشنامه ۰/۹۷ بود. &nbsp;یک و سه ماه پس از مداخله آموزشی، پرسشنامه‌ سازه‌های مدل و رفتار خودمراقبتی توسط بیماران تکمیل و برای تجزیه و تحلیل جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های t مستقل، مجذور کای و Shapiro-Wilk در &nbsp;SPSS نسخه ۲۳ تجزیه و تحلیل شد. سطح معناداری ۰/۰۵ در نظر گرفته شده بود.<br> <br> <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج نشان داد که سازه‌های مدل رویکرد رفتار بهداشتی شامل ادراک خطر، انتظارات پیامد، قصد رفتاری، خودکارآمدی عمل، خودکارآمدی مقابله‌ای، خودکارآمدی بازگشت، برنامه‌ریزی عمل و مقابله‌ای، موانع درک‌شده، منافع درک‌شده و رفتار خود مراقبتی تفاوت معنی‌داری در یک ماه و سه ماه بعد از مداخله آموزشی داشتند (۰/۰۵>P) که نشان‌دهنده اثربخشی آموزش در گروه مداخله بود. اما در گروه کنترل تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد (۰/۰۵ > P).<br> <br> <strong>نتیجه‌گیری: </strong>مداخله با مدل رویکرد فرایند رفتار بهداشتی نشان داد که سازه‌های مدل بعد از آموزش تاثیر بسزایی بر &nbsp;خودمراقبتی بیماران در زمینه رعایت رژیم دارویی داشت. باید برنامه‌های مناسبی با جزئیات در زمینه سازه خودکارآمدی مقابله‌ای و برنامه‌ریزی عمل برای ترویج رعایت رژیم دارویی در میان بیماران مبتلا به دیابت دو طراحی شود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objectives: </strong>Diabetes self-care leads to blood sugar control in diabetic patients. Adherence to medication is one of the methods of self-care. This research to improving medication adherence in type 2 diabetic patients in Zahedan based on the Health Action Process Approach model.<br> <br> <strong>Materials & Methods:</strong> In this intervention study, 210 type 2 diabetic patients referred to diabetes clinics in Zahedan city in two intervention groups (105) and control group (105) were selected from the diabetes clinics of Zahedan hospitals during June and September in 2022. Sampling was done by available methods among diabetic patients. After collecting the data, a pre-test was conducted using the medication adherence questionnaire and the model constructs questionnaire. CVI = 0.7, CVR = 0.6 and Cronbach&#39;s alpha of the questionnaire was 0.97. One and three months after the educational intervention, the questionnaire on model structures and self-care behavior was completed by the patients and collected for analysis. Data were analyzed using independent t, Chi-square, and Shapiro-Wilk tests in SPSS version 23. A significance level of 0.05 was considered.<br> <br> <strong>Results:</strong> The results showed that all the Health Action Process Approach model constructs including risk perception, outcome expectancies, behavioral intention, action self-efficacy, coping self-efficacy, recovery self-efficacy, action planning and coping planning, perceived barriers, perceived benefits, and self-care behavior had significant differences in one month and three months after the educational intervention (P<0.05), which indicated the effectiveness of the education in the intervention group. However, no significant difference was observed in the control group (P < 0.05).<br> <br> <strong>Conclusion: </strong>The intervention with the Health Action Process Approach model showed that the structures of the model after the training had a significant impact on the self-care of patients in the field of medication compliance. Appropriate programs with details in the field of automatic coping self-efficacy and action planning should be designed to promote medication adherence among patients with type 2 diabetes.<br> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="tab-stops:367.5pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black">Open Access</span></span></span></b><b> </b><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black">Policy</span></span></span></b><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%">: </span></span></b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black">This is an open access article under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.</span></span></span><b> </b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black">To view a copy of this licence, visit </span></span></span><a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" style="color:blue; text-decoration:underline"><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/</span></span></a><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"></span></span></b></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> آموزش, رویکرد فرایند رفتار بهداشتی, تبعیت دارویی, دیابت نوع دو Education, Health Action Process Approach, Medication Adherence, Type 2 Diabetes 142 154 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-293-5&slc_lang=fa&sid=1 Sara Moghimi سارا مقیمی sara.moqimi74@gmail.com 100319475328460022260 100319475328460022260 No MSc Health Education and Health Promotion, Student Research and Technology Committee, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran کارشناسی ارشد آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران Abolfazl Payandeh ابوالفضل پاینده payandeh61@gmail.com 100319475328460022261 100319475328460022261 No Department of Biostatistics and Epidemiology, Infectious Diseases and Tropical Medicine Research Center, Research Institute of Cellular and Molecular Sciences in Infectious Diseases, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات بیماری‌های عفونی و گرمسیری، پژوهشکده علوم سلولی مولکولی در بیماری‌های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران Maryam Seraji مریم سراجی serajimaryam@gmail.com 100319475328460022262 100319475328460022262 Yes Assistant Professor, Health Promotion Research Center, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran استادیار، مرکز تحقیقات ارتقا سلامت، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران