fa تاثیر مداخله آموزشی مبتنی بر نظریه محافظت انگیزش بر رفتارهای غربالگری سرطان روده‌ی بزرگ میانسالان 45 تا 55 ساله شرق ایران مداخلات ارتقای سلامت Health Promotion Interventions پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف: </strong>با توجه به بروز روزافزون بیماری سرطان روده‌ی بزرگ در جهان و ایران و کاهش سن ابتلا، ترغیب افراد به انجام مراقبت‌ها و غربالگری‌های در دسترس به‌شدت احساس می‌شود، لذا مطالعه‌ی حاضر با هدف تعیین تاثیر مداخله آموزشی بر اساس نظریه‌ی انگیزش محافظت بر غربالگری سرطان روده‌ی بزرگ در میان‌سالان شهرستان طبس انجام شد.<br> <br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> این پژوهش یک مطالعه‌ی مداخله‌ای از نوع کارآزمایی در عرصه شاهددار تصادفی شده بود. حجم نمونه در این مطالعه ۸۰ نفر از میانسالان ۴۵ تا ۵۵ ساله تحت پوشش مراکز خدمات جامع سلامت طبس در سال ۱۴۰۲ بودند که به شیوه‌‌ی نمونه‌گیری تصادفی دو مرحله‌ای انتخاب شدند. گروه مداخله در شش جلسه‌ی آموزشی ۶۰ دقیقه‌ای بر اساس تئوری انگیزش محافظتی با استفاده از ویدئوهای تهیه‌شده با هوش مصنوعی، پوستر، پمفلت، اینفوگرافیک شرکت کردند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ی اطلاعات دموگرافیک و منطبق بر سازه‌های نظریه‌ی انگیزش محافظت جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS&nbsp; نسخه‌ی ۲۶ در سطح معناداری ۰/۰۵ تجزیه‌وتحلیل شد.<br> <br> <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج این مطالعه نشان داد میانگین نمره‌ی آگاهی و تمام سازه‌های نظریه‌ی انگیزش محافظت در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل بعد از مداخله‌ی آموزشی افزایش یافت و تفاوت معناداری بین دو گروه مشاهده شد (۰/۰۰۱>p). هم‌چنین پس از مداخله‌ی آموزشی، میزان انجام غربالگری سرطان روده‌ی بزرگ (انجام تست فیت ۱۸/۶% و کولونوسکوپی ۸%) در میانسالان ۴۵ تا ۵۵ سال افزایش داشت. &nbsp;<br> <br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> اثربخشی مداخله‌ی آموزشی بر اساس نظریه‌ی انگیزش محافظت، در جهت ارتقاء انجام غربالگری سرطان روده‌ی بزرگ در نتایج مشهود بود، بنابراین طراحی مداخلات آموزشی بر اساس این نظریه با بهره‌گیری از رسانه‌های نوین و بومی‌شده در جهت آموزش و ارتقا سلامت جامعه پیشنهاد می‌گردد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and objectives:</strong> Due to the increasing incidence of colon cancer in the world and Iran and the decrease in the age of the disease, people are strongly encouraged to perform available care and screenings, so the present study aims to determine the effect of educational intervention based on the theory of protection motivation on screening. Colon cancer was performed in middle-aged people of Tabas City.<br> <br> <strong>Materials and Methods:</strong> This research was a randomized controlled trial intervention study. The sample size in this study was 80 middle-aged people aged 45 to 55 years, covered by Tabas Comprehensive Health Service Centers in 2023, who were selected through a two-stage random sampling method. The intervention group participated in six 60-minute training sessions based on protective motivation theory, using videos prepared with artificial intelligence, posters, pamphlets, and infographics. The data was collected using a demographic information questionnaire and, according to the protection motivation theory constructs, analyzed using SPSS version 26 statistical software at a significance level of 0.05.<br> <br> <strong>Results: </strong>The results of this study showed that the average score of awareness and all constructs of protective motivation theory increased in the intervention group compared to the control group after the educational intervention. A significant difference was observed between the two groups (p < 0.001). Additionally, the colon cancer screening rate among middle-aged individuals aged 45 to 55 increased following the intervention, with fit test participation rising to 18.6% and colonoscopy participation to 8%.<br> <br> <strong>Conclusion:</strong> The results showed the effectiveness of an educational intervention based on the protective motivation theory in promoting colon cancer screening. Therefore, it is recommended that educational interventions based on this theory using modern and localized media be designed to educate and promote community health.<br> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="tab-stops:367.5pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black">Open Access</span></span></span></b><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"> <span style="color:black">Policy</span>: </span></span></b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black">This is an open-access article under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits use, distribution, and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.</span></span></span><b> </b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black">To view a copy of this license, visit </span></span></span><a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" style="color:#0563c1; text-decoration:underline"><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/</span></span></a><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"></span></span></b></span></span></span></span></div> غربالگری, سرطان روده‌ی بزرگ, نظریه‌ی انگیزش محافظت, میانسالان Screening, Colon Cancer, Protection Motivation Theory, Middle-Aged 160 172 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-2116-1&slc_lang=fa&sid=1 Mojtaba Hajizadeh مجتبی حجی زاده mojtabahajizadh@ymail.com 100319475328460023924 100319475328460023924 No Maaster's health education and promotion student, Faculty of Health, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران. Mahdi Moshki مهدی مشکی drmoshki@gmail.com 100319475328460023925 100319475328460023925 No Professor, Department of Health Education and Health Promotion, Faculty of Health, Social Determinants of Health Research Center, Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran. استاد گروه آموزش بهداشت و ارتقا سلامت دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران. Nasim Khajavian نسیم خواجویان naja_khajavian@yahoo.com 100319475328460023926 100319475328460023926 No Instructor, Department of Biostatistics and Epidemiology, Faculty of Health, Reproductive Health and Population Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran. مربی آمار زیستی، مرکز تحقیقات سلامت باروری و جمیت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران. Mitra Dogonchi میترا دوگونچی dogonchi.mitra@yahoo.com 100319475328460023927 100319475328460023927 Yes Assistant Professor, Department of Health Education and Health Promotion, Faculty of Health, Social Determinants of Health Research Center, Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran استادیار گروه آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران