fa تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر تئوری شناختی اجتماعی بر رفتار خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت مراجعه کننده به مراکز خدمات جامع سلامت شهر فسا مداخلات ارتقای سلامت Health Promotion Interventions پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف: </strong>دیابت شایع‌ترین بیماری مزمن متابولیک در جهان است. مطالعه‌ی حاضر با هدف تعیین تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر تئوری شناختی اجتماعی بر رفتارهای خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو در شهر فسا انجام گرفت.<br> <br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> این مطالعه‌ی نیمه‌تجربی در سال ۱۳۹۸، بر روی ۱۰۶ نفر از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه‌کننده به مراکز خدمات جامع سلامت در شهر فسا انجام شد. نمونه‌ها به‌صورت تصادفی ساده در دو گروه مداخله (۵۳ نفر) و کنترل (۵۳ نفر) قرار گرفتند. داده‌ها توسط پرسشنامه‌ی استاندارد رفتار خودمراقبتی و پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته‌ی تئوری شناختی اجتماعی که توسط هر دو گروه مداخله و کنترل قبل و ۳ ماه پس از مداخله‌ی آموزشی تکمیل گردید، جمع‌آوری گردید. مداخله‌ی آموزشی طی ۱۲جلسه‌ی ۶۰-۹۰ دقیقه‌ای به روش‌های سخنرانی، ارائه‌ی برنامه‌ی دیسک خودکار برای گروه مداخله برگزار شد. داده‌ها توسط نرم‌افزار SPSS نسخه‌ی ۲۳ و آزمون‌های آماری توصیفی، کای‌اسکوئر، تی‌مستقل و تی‌زوجی تجزیه‌وتحلیل شد. سطح معنی‌داری(۰/۰۵>P) در نظر گرفته شد.<br> <br> <strong>یافته‌ها: </strong>میانگین سن بیماران گروه مداخله ۸/۵۶&plusmn; ۴۸/۸۱ سال و گروه کنترل ۸/۶۰&plusmn;۴۹/۳۷ سال بود. پس از مداخله‌ی آموزشی، میانگین نمرات آگاهی و همه‌ی سازه‌های تئوری شناختی اجتماعی و رفتار خودمراقبتی در گروه آزمون نسبت به گروه کنترل به‌طور معنی‌داری افزایش یافت (۰/۰۵>P)، هم‌چنین میزان Hemoglobin A۱C و Fast Blood Sugar پس از مداخله در گروه آزمون نسبت به گروه کنترل کاهش یافت (۰/۰۵>P).<br> <br> <strong>نتیجه گیری:</strong> بر طبق نتایج مطالعه‌ی حاضر، خودمراقبتی در بیماران گروه مداخله نسبت به گروه کنترل پس از مداخله‌ی آموزشی افزایش یافت. بنابراین تئوری شناختی اجتماعی می‌تواند یک چارچوب مناسبی جهت طراحی مداخلات آموزشی برای ارتقا رفتارهای خودمراقبتی در بیماران مبتلا به دیابت باشد.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and objectives:</strong> Diabetes is the most common chronic metabolic disease in the world. The present study was conducted with the aim of determining the effect of an educational program based on social cognitive theory on the self-care behaviors of patients with type 2 diabetes in Fasa city.<br> <br> <strong>Materials and Methods:</strong> This semi-experimental study was conducted in 2018 on 106 patients with type 2 diabetes referring to comprehensive health service centers in Fasa city. The samples were randomly divided into two intervention groups (53 people) and control (53 people). The data was collected by the standard questionnaire of self-care behavior and the researcher-made questionnaire of social cognitive theory, which was completed by both intervention and control groups before and 3 months after the educational intervention. The educational intervention was held during 12 sessions of 60-90 minutes using lecture methods, providing an automatic disk program for the intervention group. The data were analyzed by SPSS software version 23 and descriptive statistical tests, chi-square, independent t and paired t. The significance level (p < 0.05) was considered.<br> <br> <strong>Results:</strong> The average age of patients in the intervention group was 48.81&plusmn;8.56 years and the control group was 49.37&plusmn;8.60 years. After the educational intervention, the average scores of awareness and all constructs of social cognitive theory and self-care behavior in the test group increased significantly compared to the control group (p<0.05). Also, Hemoglobin A1C and Fast Blood Sugar decreased after the intervention in the test group compared to the control group (p<0.05).<br> <br> <strong>Conclusion:</strong> According to the results of the present study, self-care increased in the patients of the intervention group compared to the control group after the educational intervention, so social cognitive theory can be a suitable framework for designing educational interventions to promote self-care behaviors in patients with diabetes.<br> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="tab-stops:367.5pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black">Open Access</span></span></span></b><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"> <span style="color:black">Policy</span>: </span></span></b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black">This is an open access article under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.</span></span></span><b> </b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black">To view a copy of this license, visit </span></span></span><a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" style="color:#0563c1; text-decoration:underline"><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/</span></span></a><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"></span></span></b></span></span></span></span></div> آموزش, تئوری شناختی اجتماعی, رفتار خودمراقبتی, دیابت نوع دو, فسا Education, Social Cognitive Theory, Self-care Behavior, Type 2 Diabetes, Fasa 173 188 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-1721-1&slc_lang=fa&sid=1 Laleh Hassani لاله حسنی 7hassani1969@gmail.com 100319475328460023928 100319475328460023928 No Mother and Child Welfare Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran. مرکز تحقیقات مراقبت‌های مادر و کودک، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران Asiyeh Yari آسیه یاری yariasi98@yahoo.com 100319475328460023929 100319475328460023929 Yes Student Research Committee, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran. مرکز تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران Shokrollah Mohseni شکراله محسنی mohseni57faryab@gmail.com 100319475328460023930 100319475328460023930 No Social Determinants in Health Promotion Research Center, Hormozgan Health Institute, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی در ارتقاء سلامت ، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران