fa پیش‌بینی‌کننده‌های رفتارهای مسئولانه زیست محیطی بر اساس سازه‌های نظریه‌ی رفتار برنامه‌ریزی‌شده در میان دانش‌آموزان دوره‌ی اول متوسطه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت Health Education & Health Promotion پژوهشي Research <strong>زمینه و هدف: </strong>ارتقای رفتارهای مسئولانه زیست محیطی (ERBs) در میان دانش‌‌آموزان، نقش مهمی در حفظ محیط‌ زیست می‌تواند داشته باشد. شناسایی عوامل موثر بر این رفتارها با استفاده از چارچوب‌های نظری مانند نظریه‌ی رفتار برنامه‌ریزی‌شده (TPB)، می‌تواند مبنایی علمی برای طراحی مداخلات آموزشی اثربخش فراهم سازد. لذا مطالعه‌ی حاضر با هدف &laquo;تعیین پیش‌بینی‌کننده‌های ERBs بر اساس سازه‌های TPB در میان دانش‌آموزان دوره‌ی اول متوسطه&raquo; انجام شد.<br> <br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> در این مطالعه‌ی مقطعی 285 دانش‌آموز دوره‌ی اول متوسطه وارد مطالعه شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته شامل دو بخش بود. بخش اول اطلاعات دموگرافیک و بخش دوم سوالات مبتنی بر سازه‌های TPB در خصوص ERBs بود. تحلیل داده‌‌ها در نرم‌افزارSPSS&nbsp; و با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، انحراف‌معیار، دامنه، درصد و فراوانی) و تحلیلی شامل کولموگروف-اسمیرنوف، همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه، انجام شد.<br> <br> <strong>یافته ها:</strong> سازه‌های کنترل رفتاری درک‌شده (0/001>&beta;= 0/655,p)، هنجارهای انتزاعی (0/008=&beta;=&nbsp;0/137,p) و نگرش (0/009=&beta;=&nbsp;0/109,p) پیش‌بینی‌کننده قصد اتخاذ ERBs بودند. هم‌چنین، سازه‌های قصد رفتاری (0/001>&beta;=&nbsp;0/650,p) و کنترل رفتاری درک‌شده (0/029=&beta;=&nbsp;0/144,p) پیش‌بینی‌کننده ERBs بودند. سازه‌های TPB در مجموع حدود 67 درصد از واریانس قصد ERBs و حدود 66 درصد از واریانس ERBs را پیش‌بینی می‌کردند.<br> <br> <strong>نتیجه‌گیری: </strong>TPB یک چارچوب نظری منطقی و مناسب جهت شناسایی عوامل شناختی و روانی تاثیرگذار بر قصد و انجام ERBs است و می‌‌تواند در حوزه‌ی آموزش محیط زیست مبنایی برای طراحی مداخلات آموزشی هدفمند در میان دانش‌آموزان دوره‌ی اول متوسطه باشد. تمرکز بر تقویت نگرش مثبت، ایجاد هنجارهای اجتماعی حمایتی، و افزایش ادراک از توانایی کنترل رفتار، می‌تواند اثربخشی این مداخلات را در ارتقای ERBs افزایش دهد.<br> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objectives:</strong> Promoting environmentally responsible behaviors (ERBs) among students, can play a significant role in environmental preservation. Identifying the factors influencing these behaviors through theoretical frameworks such as the Theory of Planned Behavior (TPB) can provide a scientific basis for designing effective educational interventions. Therefore, the present study aimed to determine the predictors of ERBs based on the constructs of the TPB among lower secondary school students.<br> <br> <strong>Materials and Methods:</strong> In this cross-sectional study, 285 lower secondary school students were included. The data collection tool was a researcher-made questionnaire with two sections: the first collected demographic information, and the second included questions based on TPB constructs related to ERBs. Data analysis was conducted using SPSS software, which included descriptive statistics (mean, standard deviation, range, percentage, and frequency) as well as analytical tests such as the Kolmogorov&ndash;Smirnov test, Pearson correlation, and multiple linear regression.<br> <br> <strong>Results:</strong> The constructs of perceived behavioral control (&beta; = 0.655, p < 0.001), subjective norms (&beta; = 0.137, p = 0.008), and attitude (&beta; = 0.109, p = 0.009) were predictors of intention to adopt ERBs. Additionally, behavioral intention (&beta; = 0.650, p < 0.001) and perceived behavioral control (&beta; = 0.144, p = 0.029) were predictors of engagement in ERBs. The constructs of TPB explained approximately 67% of the variance in intention to adopt ERBs and approximately 66% of the variance in ERBs.<br> <br> <strong>Conclusion: </strong>The TPB is a logical and suitable theoretical framework for identifying the cognitive and psychological factors influencing the intention and performance of ERBs. It can serve as a basis for designing targeted educational interventions in environmental education among lower secondary school students. Focusing on strengthening positive attitudes, establishing supportive social norms, and enhancing perceived behavioral control can increase the effectiveness of these interventions in promoting ERBs.<br> <br> <span style="font-size:12pt"><span style="tab-stops:367.5pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="color:black">Open Access</span></span></span></b><b><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:"> <span style="color:black">Policy</span>: </span></span></b><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="color:black">This is an open access article under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.</span></span></span><b> </b><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="color:black">To view a copy of this license, visit </span></span></span><a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" style="color:#0563c1; text-decoration:underline"><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/</span></span></a></span></span></span><br> &nbsp;</div> پیش‌بینی‌کننده, رفتار مسئولانه زیست محیطی, نظریه‌ی رفتار برنامه‌ریزی‌شده, دانش‌آموز Predictor, Environmentally Responsible Behavior, Theory of Planned Behavior, School Student 32 44 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-3886-1&slc_lang=fa&sid=1 Zhina Ebrahimi ژینا ابراهیمی zh.ebrahimi159@gmail.com 100319475328460025055 100319475328460025055 No MSc Student in Health Education and Health Promotion, Department of Public Health, School of Public Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران. Nahid Navidjouy ناهید نویدجوی n.navidjouy@gmail.com 100319475328460025056 100319475328460025056 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran. استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران. Hamid Reza Khalkhali حمیدرضا خلخالی khalkhali@umsu.ac.ir 100319475328460025057 100319475328460025057 No Professor, Patient Safety Research Center, Clinical Research Institute, Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Medicine, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran. استاد، مرکز تحقیقات ایمنی بیمار، پژوهشکده تحقیقات بالینی، گروه اپیدمیولوژی و آمار، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران. Mina Maheri مینا ماهری maheri.a@umsu.ac.ir 100319475328460025058 100319475328460025058 Yes Associate Professor, Maternal and Childhood Obesity Research Center, Department of Public Health, School of Public Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran مرکز تحقیقات چاقی مادر و کودک، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران