fa تأثیر مداخله‌ی آموزشی مبتنی بر تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده بر پیروی از درمان در سالمندان مبتلا به دیابت نوع دو آموزش بهداشت و ارتقای سلامت Health Education & Health Promotion پژوهشي Research <strong>زمینه و هدف: </strong>دیابت نوع دو یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن در سالمندان است که پیشگیری از عوارض و کنترل آن تنها با پیروی از درمان ممکن می‌شود. با توجه به نقش مؤثر آموزش در کنترل این بیماری، پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده بر پیروی از درمان در سالمندان مبتلا به دیابت نوع دو انجام شد.<br> <br> <strong>مواد و روش ها: </strong>پژوهش حاضر یک مطالعه‌ی مداخلهn ای نیمه تجربی بود که در سال های ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بر روی ۱۰۰ نفر از سالمندان مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه‌کننده به مراکز خدمات جامع سلامت شهرستان نوشهر که با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند، انجام گرفت. داده ها در دو مرحله‌ (قبل از مداخله و دو ماه پس از آن) با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و پرسشنامه استاندارد تبعیت از درمان مدانلو برای هر دو گروه مداخله و کنترل جمع آوری گردید. مداخله‌ی آموزشی با توجه به نتایج پیش آزمون در قالب پنج جلسه‌ی آموزشی طراحی و برای گروه مداخله اجرا شد. داده ها با استفاده از نرم-افزار SPSS نسخه ۲۸ مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت.<br> <br> <strong>یافته ها:</strong> بین دو گروه مداخله و کنترل، قبل از مداخله آموزشی از نظر میانگین نمرات سازه های تئوری رفتار برنامه ریزی شده و پیروی از درمان تفاوت آماری معنی داری وجود نداشت (۰/۰۵<P)، اما پس از مداخله، میانگین نمرات تمامی سازه های تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده در گروه مداخله به طور معنی داری نسبت به گروه کنترل افزایش یافت (۰/۰۰۱>P). هم‌چنین، میانگین نمره کل پیروی از درمان در گروه مداخله قبل و بعد از مداخله از ۱۳/۷۰&plusmn;۱۱۸/۰۸ به ۱۱/۲۱&plusmn;۱۳۶/۵۲ افزایش یافت که این اختلاف از نظر آماری معنی‌دار بود (۰/۰۰۱>P).<br> <br> <strong>نتیجه گیری: </strong>با توجه به تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده در بهبود پیروی از درمان سالمندان مبتلا به دیابت نوع دو، استفاده از این تئوری به‌عنوان روشی مؤثر برای افزایش پیروی از درمان در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو پیشنهاد می شود. <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objectives:</strong> Type 2 diabetes is one of the most prevalent chronic diseases among the elderly, where preventing complications and achieving control are only possible through treatment adherence. Considering the significant role of education in managing this disease, the present study aimed to determine the effect of educational intervention based on the Theory of Planned Behavior on treatment adherence in elderly with type 2 diabetes.&nbsp;&nbsp;<br> <br> <strong>Materials and Methods:</strong> This semi-experimental interventional study was conducted in 2024 on 100 elderly patients with type 2 diabetes who visited comprehensive health service centers in Nowshahr city. Participants were selected through random sampling. Data were collected at two stages&nbsp; (before the intervention and two months after) using a researcher-developed questionnaire based on the Theory of Planned Behavior and Modanloo&rsquo;s standard treatment adherence questionnaire for both the intervention and control groups. The educational intervention was designed based on the pre-test results and implemented for the intervention group over five educational sessions. Data were analyzed using SPSS software version 28.<br> &nbsp;&nbsp;<br> <strong>Results:</strong> Before the educational intervention, there was no significant statistical difference in the mean scores of the constructs of the Theory of Planned Behavior and treatment adherence between the intervention and control groups&nbsp; (P > 0.05). However, after the intervention, the mean scores of all constructs of the Theory of Planned Behavior in the intervention group significantly increased compared to the control group&nbsp; (P < 0.001). Additionally, the mean total score of treatment adherence in the intervention group increased from 118.08 &plusmn; 13.70 before the intervention to 136.52 &plusmn; 11.21 after the intervention, which was statistically significant&nbsp; (P < 0.001).&nbsp;&nbsp;<br> <br> <strong>Conclusion: </strong>Given the effectiveness of the educational intervention based on the Theory of Planned Behavior in improving treatment adherence among elderly with type 2 diabetes, employing this theory is recommended as an effective method for enhancing treatment adherence in such patients.&nbsp;&nbsp;<br> <br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:367.5pt"><span cen="" mt="" style="font-family:" tw=""><b><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="color:black">Open Access</span></span></span></b><b><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:"> <span style="color:black">Policy</span>: </span></span></b><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="color:black">This is an open access article under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.</span></span></span><b> </b><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="color:black">To view a copy of this license, visit </span></span></span><a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" style="color:#6b9f25; text-decoration:underline"><span style="font-size:9.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><span style="color:#1c6194">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/</span></span></span></a></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> مداخله‌ی آموزشی, تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده, پیروی از درمان, سالمندان, دیابت نوع دو Educational Intervention, Theory of Planned Behavior, Treatment Adherence, Elderly, Type 2 Diabetes 56 67 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-3845-1&slc_lang=fa&sid=1 Abolfazl Zeinali ابوالفضل زینعلی abolfazl.zeinali1999@gmail.com 100319475328460025100 100319475328460025100 No 1. MSc, Department of Health Education and Health Promotion, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. کارشناسی‌ارشد، گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Zahra Jalili زهرا جلیلی zahra.jalili@gmail.com 100319475328460025101 100319475328460025101 Yes 2. Associate professor, Department of Health Education and Health Promotion, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. دانشیار، گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Samaneh Zanjani سمانه زنجانی zanjani.samaneh@gmail.com 100319475328460025102 100319475328460025102 No 3. Assistant professor, Department of Health Education and Health Promotion, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran استادیار، گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.