fa روایی و پایایی نسخه‌ی فارسی ابزار سنجش سواد بلایا در افراد بالای ۱۸ سال سلامت عمومی Public Health پژوهشي Research <strong>زمینه و هدف: </strong>سواد بلایا به توانایی افراد در یافتن، درک و استفاده از اطلاعات و خدمات بهداشتی برای آمادگی، پیشگیری، پاسخ و بازیابی بلایا اشاره دارد. این مطالعه با هدف ترجمه و تعیین خصوصیات روان سنجی مقیاس سواد بلایا انجام شد.&nbsp;<br> <br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> پدر ابتدا فرایند ترجمه انجام و نسخه‌‌ی فارسی پرسشنامه سواد بلایا ایجاد گردید. در ادامه‌، روایی صوری کیفی، روایی محتوای کیفی و کمی و روایی ساختار مورد ارزیابی قرار گرفت. در بخش روایی محتوای کمی، شاخص روایی محتوا و نسبت روایی محتوا محاسبه گردید. تحلیل عامل تائیدی روی ۷۷۷ نفر از افراد بالای ۱۸سال در استان خراسان رضوی در سال ۱۴۰۱ که با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند، مورد بررسی قرار گرفت. پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ، ضریب امگا مک‌دونالد و ضریب همبستگی درون خوشه‌ای مورد بررسی قرار گرفت. تحلیل عامل تائیدی با استفاده از نرم ‌افزار AMOS نسخه ۲۴ انجام گردید.<br> &nbsp;<br> <strong>یافته ها:</strong> در این مطالعه میانگین نسبت روایی محتوایی ۰/۸۱ و میانگین شاخص روایی محتوایی ۰/۹۵ برای کل سوالات محاسبه گردید. سه سوال (سوالات ۴۷، ۴۸ و ۶۱) به ‌دلیل بار عاملی ضعیف در بخش تحلیل عامل تائیدی حذف و بر اساس نتایج شاخص ‌های برازش مدل، روایی ساختار تائید گردد. هم‌چنین ضریب آلفای کرونباخ ۰/۸۶۸، ضریب امگا مک دونالد ۰/۸۹۲ و ضریب همبستگی درون خوشه ای ۰/۸۹۷ برای کل سوالات مقیاس سواد بلایا محاسبه گردید. هم‌چنین میانگین (&plusmn; انحراف معیار) پرسشنامه سواد بلایا برابر ۱۶۰/۹۴(۳۱/۳۴&plusmn;) محاسبه گردید. سطح سواد بلایای ۸۵/۸ درصد (۶۶۷ نفر) مشارکت کنندگان ناکافی، ۱۳/۸ درصد (۱۰۷ نفر) متوسط و تنها ۰/۴ درصد (۳ نفر) کافی بود.<br> <br> <strong>نتیجه‌گیری: </strong>نتایج نشان داد روایی و پایایی نسخه فارسی ابزار سواد بلایا با ۵۸ گویه در ۴ زیر مقیاس پیشگیری و کاهش خسارات با ۱۷ سوال، آمادگی با ۱۶ سوال، پاسخ یا واکنش با ۱۳ سوال و بازیابی با ۱۲ سوال مورد تائید می‌باشد. در نهایت این ابزار سواد بلایا می‌تواند در مطالعات بعدی برای تعیین وضعیت سواد بلایا در جمعیت های مختلف مورد استفاده قرار گیرد.<br> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objectives:</strong> Disaster literacy refers to the capacity of people to access, comprehend, and utilize health-related information and services for disaster mitigation, preparedness, prevention, response, and recovery. This study aimed to translate and evaluate the psychometric properties of the Disaster Literacy Scale.<br> <br> <b><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:">Material and Methods:</span></span></span></b>&nbsp; Initially, the translation process was conducted to create the Persian version of the Disaster Literacy Scale. Subsequently, qualitative face validity, qualitative and quantitative content validity, and structure validity were evaluated. For quantitative content validity, the content validity index (CVI) and content validity ratio (CVR) were calculated. Confirmatory factor analysis was performed on a sample of 777 individuals aged over 18 years selected through random cluster sampling in Razavi Khorasan Province (Iran) in 2022. The questionnaire&#39;s reliability was assessed using Cronbach&#39;s alpha coefficient, McDonald&#39;s Omega Coefficient, and the Intraclass Correlation Coefficient (ICC). Confirmatory factor analysis was conducted using AMOS software version 24.<br> <br> <strong>Results:</strong> In this study, the average of CVR and CVI for all items were calculated as 0.81 and 0.95, respectively. Three items (items 47, 48, and 61) were removed due to weak factor loadings during confirmatory factor analysis. Based on the model fit indices, the structure validity was confirmed. Furthermore, Cronbach&#39;s alpha coefficient for the Disaster Literacy Scale was 0.868, McDonald&#39;s omega coefficient was 0.892, and the ICC was 0.897. The mean (&plusmn; standard deviation) of the Disaster Literacy Scale was 160.94 (&plusmn; 31.34). The disaster literacy level was insufficient for 85.8% (n=667) of participants, mediocre for 13.8% (n=107), and sufficient for only 0.4% (n=3).&nbsp;<br> <br> <strong>Conclusion:</strong> The findings confirmed the validity and reliability of the Persian version of the Disaster Literacy Scale with 58 items and four subscales: Mitigation (17 items), Preparedness (16 items), Response (13 items), and Recovery (12 items). Finally, Disaster Literacy Scale can be utilized in future studies to assess the status of disaster literacy across various populations.<br> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:367.5pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">Open Access</span></span></b><b><span style="font-size:9.0pt"> <span style="color:black">Policy</span>: </span></b><span style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">This is an open access article under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.</span></span><b> </b><span style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">To view a copy of this license, visit </span></span><a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" style="color:#0563c1; text-decoration:underline">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/</a></span></span></span></span></div> روانسنجی, سواد سلامت, سواد بلایا Psychometrics, Health literacy, Disaster literacy 72 86 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-866-8&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Moshki مهدی مشکی drmoshki@gmail.com 100319475328460025504 100319475328460025504 No Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Social Development and Health Promotion Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran. 1. گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران. Elnaz Einabadi التاز عین آبادی elnazein6@gmail.com 100319475328460025505 100319475328460025505 No Student Research Committee, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran. کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران. Mitra Dogonchi میترا دوگونچی dogonchimitra656@gmail.com 100319475328460025506 100319475328460025506 No Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Social Determinants of Health Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran. 3. گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران Alireza Jafari علیرضا جعفری jafari.ar94@gmail.com 100319475328460025507 100319475328460025507 Yes Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Nursing Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران.