fa بررسی آمادگی سفیران سلامت شهر سبزوار در برابر بلایا: مطالعه‌ای مبتنی بر مدل فرآیند موازی توسعه‌یافته گسترده مداخلات ارتقای سلامت Health Promotion Interventions پژوهشي Research <strong>زمینه و هدف:</strong> بلایای طبیعی یکی از مهم‌ترین تهدیدهای سلامت عمومی در کشورهای حادثه‌خیز ازجمله ایران محسوب می‌شوند. آمادگی جامعه در برابر بلایا نقش کلیدی در کاهش تلفات جانی و خسارات اقتصادی دارد و سفیران سلامت به‌عنوان رابط بین نظام سلامت و جامعه می‌توانند نقش موثری در ارتقای این آمادگی ایفا کنند. این مطالعه با هدف تعیین وضعیت آمادگی در برابر بلایا در میان سفیران سلامت شهر سبزوار بر اساس مدل فرآیند موازی توسعه‌یافته گسترده (EPPM) انجام شد.<br> <br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> این مطالعه مقطعی تحلیلی در سال ۱۳۹۶ بر روی ۱۲۰ نفر از سفیران سلامت شهر سبزوار با روش نمونه‌گیری تصادفی انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ای سه‌بخشی شامل اطلاعات دموگرافیک، سازه‌های مدل EPPM (آگاهی، حساسیت درک‌شده، شدت درک‌شده، کارآمدی پاسخ درک‌شده، خودکارآمدی، عوامل قادرکننده و قصد رفتاری) و فرم استاندارد ارزیابی آمادگی خانوار در برابر بلایا (DART) گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و رگرسیون خطی در نرم‌افزار SPSS۱۶&nbsp; &nbsp;تحلیل شدند.<br> <br> <strong>یافته‌ها:</strong> میانگین سنی شرکت‌کنندگان ۳۷/۸&plusmn; ۹/۱۱ سال بود و اکثریت آنان متاهل (۸۸/۳%) و دارای تحصیلات متوسطه (%۶۷) بودند. میانگین نمره‌ی آگاهی ۲/۰۱ &plusmn; ۱۱/۷۸ از ۱۴ و میانگین نمره‌ی آمادگی در برابر بلایا ۴/۱۶ &plusmn; ۴/۸۵ از ۱۵ بود.&nbsp; مدل رگرسیون نشان داد سازه‌های مدل فرآیند موازی توسعه‌یافته گسترده ۳۹/۹ درصد از واریانس قصد رفتاری را تبیین می‌کنند که در این میان، خودکارآمدی (&beta;=۰/۵۳۴, p<۰/۰۰۰۱) و کارآمدی پاسخ درک‌شده (&beta;=۰/۱۷۴, p<۰/۰۳۳) پیش‌بینی‌کننده‌های معنادار قصد رفتاری بودند. هم‌چنین عوامل قادرکننده به‌عنوان تنها پیش‌بینی‌کننده معنادار آمادگی در برابر بلایا شناخته شد &nbsp;(&beta;=۰/۳۵۱, p<۰/۰۰۱) و به همراه قصد رفتاری ۲۱/۸ درصد از واریانس آمادگی را تبیین کرد.<br> <br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> یافته‌های این پژوهش نشان داد که علی‌رغم سطح نسبتا مناسب آگاهی، میزان آمادگی در برابر بلایا در سفیران سلامت پایین بود. هم‌چنین خودکارآمدی و کارآمدی پاسخ درک‌شده مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های قصد رفتاری بودند، درحالی‌که عوامل قادرکننده نقش اصلی را در تبیین آمادگی در برابر بلایا ایفا کردند. این یافته‌ها بیانگر آن است که ارتقای آمادگی صرفا از طریق آموزش امکان‌پذیر نیست و فراهم‌سازی عوامل قادرکننده، ازجمله دسترسی به منابع، تجهیزات، حمایت‌های سازمانی و مهارت‌های عملی، نقش اساسی در افزایش آمادگی دارد. بنابراین، طراحی مداخلات مبتنی بر نظریه با تاکید بر تقویت خودکارآمدی و توسعه‌ی عوامل قادرکننده، همراه با ادغام برنامه‌های آمادگی در برابر بلایا در نظام سلامت، می‌تواند به ارتقای تاب‌آوری جامعه و کاهش پیامدهای ناشی از بلایا کمک کند. <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objective:</strong> Natural disasters are among the most significant public health threats, particularly in disaster-prone countries such as Iran. Community preparedness plays a critical role in reducing disaster-related mortality and economic losses. Health Ambassadors, as a bridge between the health system and the community, can contribute substantially to improving disaster preparedness. This study aimed to assess disaster preparedness among Health Ambassadors in Sabzevar, Iran, based on the Extended Parallel Process Model (EPPM).<br> <br> <strong>Materiah and Methods: </strong>This cross-sectional analytical study was conducted in 2017 among 120 Health Ambassadors in Sabzevar, Iran, who were selected through random sampling. Data were collected using a three-part questionnaire comprising demographic characteristics, EPPM constructs (knowledge, perceived susceptibility, perceived severity, perceived response efficacy, self-efficacy, enabling factors, and behavioral intention), and the standardized Disaster Assessment of Readiness and Training (DART) questionnaire. Data were analyzed using descriptive statistics and linear regression analysis in SPSS version 16.<br> <br> <strong>Results:</strong> The mean age of participants was 37.8 &plusmn; 9.11 years. Most participants were married (88.3%) and had a secondary level of education (67%). The mean knowledge score was 11.78 &plusmn; 2.01 out of 14, whereas the mean disaster preparedness score was 4.85 &plusmn; 4.16 out of 15. Regression analysis revealed that EPPM constructs explained 39.9% of the variance in behavioral intention. Among these constructs, self-efficacy (&beta;=0.534, P<0.001) and perceived response efficacy (&beta;=0.174, P=0.033) were significant predictors of behavioral intention. Furthermore, enabling factors emerged as the only significant predictor of disaster preparedness (&beta;=0.351, P<0.001) and, together with behavioral intention, explained 21.8% of the variance in preparedness.<br> <br> <strong>Conclusion: </strong>Despite relatively adequate knowledge levels, disaster preparedness among Health Ambassadors was low. Self-efficacy and perceived response efficacy were the strongest predictors of behavioral intention, whereas enabling factors played the most important role in explaining disaster preparedness. These findings suggest that improving preparedness requires more than educational interventions alone. Providing enabling resources, practical skills, equipment, organizational support, and appropriate infrastructure is essential for translating behavioral intention into actual preparedness. Therefore, theory-based interventions that simultaneously strengthen self-efficacy and enabling factors may enhance community disaster preparedness and mitigate the adverse consequences of disasters.<br> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:367.5pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">Open Access</span></span></b><b><span lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"> <span style="color:black">Policy</span>: </span></b><span lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">This is an open access article under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits use, distribution and reproduction in any medium</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">,</span></span><span lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black"> provided the original work is properly cited.</span></span><b> </b><span lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">To view a copy of this license, visit </span></span><a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" style="color:#0563c1; text-decoration:underline"><span style="font-size:9.0pt">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/</span></a></span></span></span></span></div> بلایا, آمادگی, سفیران سلامت, مدل فرآیند موازی توسعه‌یافته گسترده Disasters, Preparedness, Health Ambassadors, Extended Parallel Process Model 0 0 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-3438-6&slc_lang=fa&sid=1 Fahriba Shahraki-Sanavi فریبا شهرکی ثانوی faribasanavi@gmail.com 100319475328460025648 100319475328460025648 No Associate Professor, Health Promotion Research Center, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran. دانشیار، مرکز تحقیقات ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران. Azam Barghamadi اعظم برغمدی Barghamadi94@gmail.com 100319475328460025649 100319475328460025649 No Deputy of Health, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran. معاونت بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران. Reza Shahrabadi رضا شهرآبادی sharabadi.reza@yahoo.com 100319475328460025650 100319475328460025650 No Associate Professor, Department of Health Education, Faculty of Health, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran دانشیار، گروه آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران. Hamid Jovini حمید جوینی Hamidjoveyni124@gmail.com 100319475328460025651 100319475328460025651 No Associate Professor, Department of Health Education, Faculty of Health, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran دانشیار، گروه آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران Ali Mehri علی مهری hadimehri1386@gmail.com 100319475328460025652 100319475328460025652 Yes Associate Professor, Department of Health Education, Faculty of Health, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran. دانشیار، گروه آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران Tahereh Kamalikhah طاهره کمالی خواه Tahereh.kamalikhah@yahoo.com 100319475328460025653 100319475328460025653 No Assistant Professor, Department of Public Health, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran استادیار، گروه بهداشت عمومی، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران.