fa تأثیر برنامه آموزشی بر اساس الگوی اعتقاد بهداشتی توسعه‌یافته با الگوی ترس بر رفتار خودمراقبتی و میزان HbA1c در بیماران دیابتی نوع دوم پژوهشي Research <p><strong>زمینه و هدف:</strong> دیابت یک بیماری جدی و مزمن است. با آموزش مناسب می‌توان تا 80 % از عوارض دیابت را کاهش داد. به همین جهت، لازم است تا افراد مبتلا به دیابت تحت آموزش خودمراقبتی قرار گیرند؛ زیرا مهمترین عامل در درمان دیابت و انجام مراقبت‌های بهداشتی خود بیمار است. این مطالعه با هدف تعیین تأثیر برنامه آموزشی بر اساس الگوی اعتقاد بهداشتی توسعه‌یافته با الگوی ترس بر رفتار خودمراقبتی و میزان HbA1c در بیماران دیابتی نوع دوم مراکز بهداشتی درمانی شهری روستایی شهرستان رشت انجام‌شده است.</p> <p><strong>مواد و روش‌ها:</strong> روش مطالعه در این پژوهش، مداخله‌ای شاهددار تصادفی بود. جمعیت موردمطالعه، 84 نفر از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی شهر رشت بودند؛ که به‌طور تصادفی به دو گروه مداخله (42 نفر) و کنترل (42 نفر) تقسیم شدند. داده‌ها در دو مرحله به‌وسیله پرسشنامه برگرفته از سازه‌های الگوی اعتقاد بهداشتی توسعه‌یافته با الگوی ترس و میزان HbA1c قبل و سه ماه پس از آزمون جمع‌آوری گردید. گروه کنترل تحت مداخله قرار نگرفتند. ولی برای گروه آزمون 6 جلسه آموزشی 30 تا 45 دقیقه‌ای با توجه به نتایج پیش‌آزمون به‌صورت روش آموزش تلفیقی شامل: سخنرانی، بحث گروهی، پرسش و پاسخ و روش ایفای نقش با وسیله کمک‌آموزشی پمفلت، پوستر و فیلم آموزشی برگزار شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، از آزمون‌های آماری توصیفی (شاخص‌های پراکندگی و تمایل مرکزی)، کای&not;اسکوئر و آزمون‌های آماری تی زوجی و تی مستقل از طریق نرم‌افزار SPSS 21 استفاده شد.</p> <p><strong>یافته‌ها:</strong> بعد از انجام مداخله آموزشی، میانگین نمره HbA1c در گروه آزمون تفاوت معناداری داشت. اما میانگین نمره HbA1c در گروه شاهد معنادار نشان داده نشد. میانگین نمره ترس در گروه آزمون بعد از مداخله افزایش پیدا کرد، درحالی‌که در گروه کنترل این اختلاف معنادار نبود و میانگین نمره رفتار خودمراقبتی در گروه آزمون قبل از مداخله و سه ماه بعد از مداخله تفاوت آماری معناداری وجود داشت (0/001>p). درحالی‌که در گروه شاهد این اختلاف معنادار نبود.</p> <p><strong>نتیجه‌گیری:</strong> یک برنامه آموزشی دقیق بر اساس الگوی اعتقاد بهداشتی توسعه‌یافته با الگوی ترس برای بالا بردن حساسیت و شدت درک‌شده و با محرک ترس در بیماران و افزایش منافع درک‌شده به همراه از بین بردن موانع درک‌شده و بالا بردن خودکارآمدی و همچنین در افزایش رفتارهای خودمراقبتی و کاهش هموگلوبین A1c در بیماران دیابتی نوع دوم بسیار سودمند‌ است.</p> <p><strong>نوع مقاله:</strong> مطالعه پژوهشی.</p> <p></p> <p><strong>Background</strong> <strong>and objective</strong>: Diabetes is a serious and a chronic disease. With proper training diabetes can be prevented up to 80%. Therefore, patients with diabetes should be trained in terms of self-care due to the reason that the most important factor of treating diabetes and health care is the patient. This study aimed to determine the effect of training program based on Health Belief Model developed with the fear of self-care behavior and HbA1c levels in patients with type II diabetes in urban-rural health centers in the city of Rasht.</p> <p><strong>Material and Methods</strong>: This is a randomized controlled trial study. The study population were 84 patients with type II diabetes covered by Rasht health centers. They were randomly divided into two groups of intervention (n = 42) and control (n = 42). Data were gathered through constructs of Health Belief Model developed with the fear of self-care behavior and HbA1c levels before and three months after the test. Control group was not intervened. But the test group were under intervention with 6 sessions of 30-45 minutes, based on pre-tests, using mixed teaching methods such as: speech, discussion, question and answer, role playing with a teaching aid like pamphlets, posters and instructional videos. To analyze the data, descriptive statistics (measures of dispersion and central tendency), chi-square, t-tests and paired t-test was used through SPSS 21.</p> <p><strong>Results</strong>: After intervention, the mean HbA1c in the intervention group were significantly different. However, the mean HbA1c in the control group was not significant. The average grade was increased in the experimental group after the intervention, while in the control group this difference was not significant. And the average score of self-care behavior in the experimental group before and three months after the intervention, there was a statistically significant difference (<em>p</em> = 0.001). But this difference was not significant in the control group.</p> <p><strong>Conclusion</strong>: A detailed training program based on health belief model to increase perceived susceptibility and severity among patients and perceived benefits, and remove perceived barriers with enhancing self-efficacy as well as self-care behaviors in patients and reduction in hemoglobin A1c with type II diabetes is very beneficial.</p> <p><strong>Paper Type:</strong> Research Article.</p> دیابت نوع دوم, خودمراقبتی, الگوی اعتقاد بهداشتی, هموگلوبین A1c, الگوی ترس, رشت. Type 2 diabetes, self-care, Health Belief Model (HBM), HbA1c, Fear model, Rasht. 65 72 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-643-1&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Porgholmi مرتضی پورغلامی morteza_66@yahoo.com 100319475328460013059 100319475328460013059 No Guilan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی گیلان Rabiollah Farmanbar ربیع اله فرمانبر farmanbar@gums.ac.ir 100319475328460013060 100319475328460013060 Yes Guilan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی گیلان Parisa Kasmaei پریسا کسمایی 100319475328460013061 100319475328460013061 No Guilan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی گیلان Saeed Omidi سعید امیدی s_omidi2000@yahoo.com 100319475328460013062 100319475328460013062 No Guilan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی گیلان