fa بررسی تأثیر آموزش مبتنی بر الگوی اعتقاد بهداشتی بر ارتقای رفتارهای تغذیه‌ای و کنترل وزن در دختران دبیرستانی شهر اهواز آموزش تغذیه Nutrition Education پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:iransans;"><strong>زمینه و هدف:</strong> چاقی و اضافه‌وزن دوران نوجوانی از بزرگ‌ترین و شایع‌ترین مشکلات بهداشتی در کشورها و یکی از عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی و سلامت افراد به شمار می‌رود. استراتژی پیشگیری و درمان چاقی بالاترین اولویت را در حیطۀ سلامت عمومی دارد. لذا پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر الگوی اعتقاد بهداشتی بر ارتقای رفتارهای تغذیه‌ای و کنترل وزن در دانش‌آموزان دختر دبیرستانیِ دچار اضافه‌وزن و چاقی طراحی و اجرا شد.<br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> پژوهش حاضر یک مطالعۀ مداخله‌ای از نوع پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه کنترل است و روی ۱۲۰ دانش‌آموز دختر دبیرستانی چاق و دچار اضافه‌وزن که به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمون و شاهد قرار گرفتند، انجام شد. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسش‌نامۀ مبتنی بر الگوی اعتقاد بهداشتی و پرسش‌نامۀ رفتار تغذیه‌ای بود که در دو نوبت قبل و ۳ ماه بعد از آموزش از سوی دانش‌آموزان تکمیل شد. بعد از انجام پیش‌آزمون مداخلۀ آموزشی طی ۶ جلسۀ آموزشی برای گروه آزمون انجام گرفت، درنهایت اطلاعات حاصل جمع‌آوری و از طریق نرم‌افزار <span dir="LTR">SPSS</span> نسخۀ ۱۹ و با استفاده از آزمون‌های آماری تی زوجی، تی مستقل و کای دو تجزیه‌وتحلیل شد.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> قبل از انجام مداخله دو گروه از نظر متغیرهای دموگرافیک، میانگین نمرات سازه‌های مختلف الگو و رفتار تفاوت آماری معناداری با هم نداشتند. بعد از مداخلۀ آموزشی، تفاوت معناداری در میانگین نمرات رفتار، حساسیت درک‌شده، شدت درک‌شده، منافع درک‌شده، موانع درک‌شده، راهنمایی برای عمل و خودکارآمدی بین دو گروه آزمون و شاهد دیده شد (۰/۰۵><em>P</em>). در حالی که در میانگین نمایۀ تودۀ بدنی و وزن دانش‌آموزان بعد از مداخله در گروه آزمون و شاهد، تفاوت معنی‌داری حاصل نشد</span></span><span style="font-family: iransans; font-size: 12px; text-align: justify;">&nbsp;(۰/۰۵<</span><em style="font-family: iransans; font-size: 12px; text-align: justify;">P</em><span style="font-family: iransans; font-size: 12px; text-align: justify;">)</span><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:iransans;">.<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> یافته‌های این بررسی، مؤثر‌بودن آموزش مبتنی بر الگوی اعتقاد بهداشتی را در ارتقای رفتارهای تغذیه‌ای و کنترل وزن در دانش‌آموزان نشان می‌دهد.</span></span></p> <div style="text-align: justify;"><p dir="RTL"></p></div> <p><span style="font-family:times new roman;"><strong>Background and Objective:</strong> Adolescence obesity and overweight is one of the most common health problems in different countries; it is also considered a factor affecting the quality of life and health. Obesity prevention and treatment strategy have the highest priority in public health. This study aimed to determine the effect of education based on health belief model on improving eating behaviors and weight control in overweight and obese high school female students of Ahvaz city in 2014-2015.<br> <strong>Methods: </strong>This research is a pretest-posttest study with control group performed on 120 overweight and obese high school female students who were randomly assigned to two groups of control and test. The data collecting tool was the health belief model based and nutrition behaviors questionnaire that was completed twice, before and 3 months after the education. Educational intervention was performed in 6 sessions for the test group. Finally data was collected and analyzed by SPSS19 and by using paired t&ndash;test, independent t-test and Chi-square.&nbsp;<br> <strong>Results:</strong> Before the intervention, the two groups had no significant difference in terms of demographic variables, mean scores of different structures of model and nutritional behavior. There were significant differences between test and control group in the levels of behavior, perceived susceptibility, perceived severity, perceived benefits, perceived barriers, perceived efficacy, cues to action and self &ndash; efficacy after the intervention (<em>P</em><0.05). Though no significant difference was observed in the mean score of students&rsquo; BMI and weight in both test and control group (<em>P</em>>0.05).&nbsp;<br> <strong>Conclusion:</strong> The findings of this study show the effect and efficiency of the health belief model in promoting nutritional behaviors and weight control of students.</span></p> <p></p> چاقی, اضافه‌وزن, الگوی اعتقاد بهداشتی, رفتارهای تغذیه‌ای Obesity, Overweight, Health belief model, Eating behaviors 231 240 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-691-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Baji زهرا باجی zahrabaji65@yahoo.com 100319475328460010174 100319475328460010174 Yes Dept. of Health Education, ACECR, Ahwaz, Iran گروه پژوهشی آموزش سلامت، جهاد دانشگاهی خوزستان، اهواز، ایران Asadollah Baesi اسداله باعثی baesi.asd@gmail.com 100319475328460010175 100319475328460010175 No Dept. of Health Education, ACECR, Ahwaz, Iran گروه پژوهشی آموزش سلامت، جهاد دانشگاهی خوزستان، اهواز، ایران Ghodratollah Shakerinejad قدرت اله شاکری نژاد shakerinejad@yahoo.com 100319475328460010176 100319475328460010176 No Dept. of Health Education, ACECR, Ahwaz, Iran گروه پژوهشی آموزش سلامت، جهاد دانشگاهی خوزستان، اهواز، ایران Masoumeh Tehrani معصومه تهرانی masoumeh.tehrani@yahoo.com 100319475328460010177 100319475328460010177 No Dept. of Health Education, ACECR, Ahwaz, Iran گروه پژوهشی آموزش سلامت، جهاد دانشگاهی خوزستان، اهواز، ایران Saeedeh Hajinajaf سعیده حاجی نجف saeedehhajinajaf@yahoo.com 100319475328460010178 100319475328460010178 No Dept. of Health Education, ACECR, Ahwaz, Iran گروه پژوهشی آموزش سلامت، جهاد دانشگاهی خوزستان، اهواز، ایران Farzaneh Jarvandi فرزانه جاروندی jarvandif@gmail.com 100319475328460010179 100319475328460010179 No Dept. of Health Education, ACECR, Ahwaz, Iran گروه پژوهشی آموزش سلامت، جهاد دانشگاهی خوزستان، اهواز، ایران