Iranian Journal of Health Education and Health Promotion

fa نقش باورهای سلامتی و ادراک بیماری در پیش‌بینی رفتارهای ارتقادهندۀ سلامتی بیماران مبتلا به سرطان The Role of Health Beliefs and Illness Perceptions in Predicting Health-Promoting Behaviors in Cancer Patients روانشناسی سلامت Health psychology پژوهشي Research زمینه و هدف: رفتارهای ارتقادهندۀ سلامتی یکی از عوامل مهم در پیامدهای روانی و جسمانی بیماران سرطانی است. مطالعۀ حاضر با هدف تعیین نقش باورهای سلامتی و ادراک بیماری در پیش‌بینی رفتارهای ارتقادهندۀ سلامتی مبتلایان به سرطان انجام گرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعۀ مقطعی، ۱۲۵ بیمار سرطانی بستری در بخش خون و انکولوژی بیمارستان امام‌خمینی شهر اردبیل، در پاییز سال ۱۳۹۴ به روش نمونه‌گیری در دسترس شرکت کردند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامۀ ادراک بیماری، مقیاس باور سلامتی و نیمرخ سبک زندگی ارتقادهندۀ سلامتی استفاده شد. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از آزمون‌های ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه از طریق نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۱۹ تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد رفتارهای ارتقادهندۀ سلامتی بیماران سرطانی با تهدید سلامت عمومی (۰/۱۹r= ؛ ۰/۰۵< P)، آسیب‌پذیری ادراک‌شده(۰/۳۳r= ؛ ۰/۰۰۱< P)، شدت ادراک‌شده (۰/۲۹r= ؛ ۰/۰۰۱< P) و فواید خودیاری (۰/۱۹r= ؛ ۰/۰۴< P) ارتباط مثبت دارد. از بین مؤلفه‌های ادراک بیماری نیز این رفتارها با خط زمانی حاد (۰/۵۲r= ؛ ۰/۰۰۱< P)، خط زمانی دوره‌ای (۰/۳۱r= ؛ ۰/۰۰۱< P)، پیامدهای بیماری (۰/۳۱r= ؛ ۰/۰۰۱< P) و تظاهرات هیجانی (۰/۲۵r= ؛ ۰/۰۰۱< P) رابطۀ منفی ولی با کنترل شخصی (۰/۳۵r= ؛ ۰/۰۰۱< P) رابطۀ مثبت دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد ۲۳ درصد از کل واریانس رفتارهای سلامتی را باورهای سلامتی و ۳۹ درصد آن را ادراک بیماری تبیین می‌کند. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که باورهای مربوط به وضعیت و پیامدهای بیماری و چگونگی ادراک بیماری در بیماران مبتلا به سرطان، در تمایل آنها به انجام رفتارهای ارتقادهندۀ سلامتی نقش دارد. Background and Objective: Health promoting behaviors is one of the most important factors in the physical and mental outcomes of cancer patients. The Current study was conducted in order to determination of the role of health beliefs and Illness Perception in predicting Health Promoting Behaviors of patients with cancer. Methods: In this cross sectional study, 125 cancer patients, hospitalized in the Hematology section of Imam Khomeini hospital in Ardebil in the autumn of 2015 that were selected by convenience sampling, participated. For collecting data, the Illness Perception questionnaire, the Health Belief indexes and the Health- Promoting Lifestyle Profile were used. Gathered data were analyzed via Pearson correlation coefficient and multiple regression analysis using SPSS19. Results: The results showed that the Health promoting behaviors in cancer patients positively correlated to the General Health Threat (r= -0/18, P< 0/05), the Perceived vulnerability (r= -0/33, P< 0/001), the Perceived intensity (r= -0/30, P< 0/001) and the Self-Helping benefits (r= -0/19, P< 0/05). Among the Illness Perception components, the Health Promoting Behaviors have a positive relationship with the Acute timeline (r= -0/52, P< 0/001), the Periodic timeline (r= -0/31, P< 0/001), the Outcomes of disease (r= -0/31, P< 0/001) and the Emotional representations (r= -0/35, P< 0/001) but have a negative relationship with Self-Control (r= 0/35, P< 0/001). Also, multiple regression analysis showed that 23% of the variance of the Health Promoting Behaviors is explained with the Health Beliefs and 39% of that is explained by the Illness Perception. Conclusion: The results of this study indicate that the beliefs about the situation and the outcomes of the disease and the quality of the Illness Perception in cancer patients have a role in their tendency for doing the Health promoting behaviors. رفتارهای ارتقادهندۀ سلامتی, ادراک بیماری, گرایش به سلامتی, سرطان Health Promoting Behaviors, Illness Perceptions, Attitude to health, Cancer 102 113 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-294-3&slc_lang=fa&sid=1 Sajjad Basharpoor سجاد بشرپور basharpoor_sajjad@yahoo.com 10031947532846008345 10031947532846008345 Yes Dept of Psychology, School of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه آموزشی روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Behnam NasriNasrabadi بهنام نصری نصرابادی behnam4446@gmail.com 10031947532846008346 10031947532846008346 No Dept of Psychology, School of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه آموزشی روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Fazeleh Heidari فاضله حیدری heidari_fazeleh@yahoo.com 10031947532846008347 10031947532846008347 No Dept of Psychology, Psychology, school of humanities, Islamic Azad University of Ardabil Branch, Adabil, Iran گروه آموزشی روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، اردبیل، ایران Parviz Molavi پرویز مولوی pmolavi@arum.acv.ir 10031947532846008348 10031947532846008348 No Dept of of Psychiatry, School of Medicine, Ardabil University of Medical Sciences, Ardabil, Iran گروه آموزشی روانپزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران