fa فاکتورهای پیش‌بینی‌کنندۀ مرتبط با رفتارهای خودمراقبتی در بین بیماران دیابتی نوع دو با استفاده از مدل شناختی‌اجتماعی آموزش بهداشت و ارتقای سلامت Health Education & Health Promotion پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:iransans;"><strong>زمینه و هدف: </strong>بررسی عوامل مؤثر بر اتخاذ رفتارهای خودمراقبتی در بیماران دیابتی با استفاده از الگوهایی که عوامل مؤثر بر رفتار را شناسایی و تقویت می‌کنند ضروری است. پژوهش حاضر با هدف بررسی فاکتورهای پیش‌بینی‌کنندۀ مرتبط با رفتارهای خودمراقبتی در بین بیماران دیابتی نوع دو با استفاده از تئوری شناختی‌اجتماعی صورت گرفته است.<br> <strong>مواد</strong> <strong>و</strong> <strong>روش</strong>‌<strong>ها</strong>: در این مطالعۀ توصیفی‌تحلیلی از نوع مقطعی، ۳۲۰ نفر مبتلا به دیابت نوع دو بر اساس نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات شامل پرسش‌نامۀ محقق‌ساخته _بر اساس سازه‌های مدل‌ شناختی و اجتماعی که روایی و پایایی آن محاسبه شد_ و پرسش‌نامۀ استاندارد خودمراقبتی دیابت بود. پس از جمع‌آوری داده‌ها، اطلاعات با استفاده از آزمون‌های تی مستقل، تحلیل واریانس یک‌طرفه و ضریب همبستگی اسپیرمن در نرم‌افزار <span dir="LTR">SPSS</span> نسخۀ ۲۱ و در سطح معنی‌دار ۰/۰۵ تجزیه‌وتحلیل شدند.<br> <strong>یافته‌ها</strong>: طبق یافته‌های به‌دست‌آمده، متغیرهای انتظار پیامد (۰/۲۶۳<span dir="LTR">r=</span> و ۰/۰۵><em><span dir="LTR">P</span></em>)، ارزش پیامد (۰/۱۵۱<span dir="LTR">r=</span> و ۰/۰۵><em><span dir="LTR">P</span></em>)، خودکارآمدی (۰/۳۵۰<span dir="LTR">r=</span> و ۰/۰۵><em><span dir="LTR">P</span></em>)، خودکارآمدی غلبه بر موانع (۰/۴۲۳<span dir="LTR">r=</span> و ۰/۰۵><em><span dir="LTR">P</span></em>)، محیط (۰/۱۷۳<span dir="LTR">r=</span> و ۰/۰۵><em><span dir="LTR">P</span></em>)، یادگیری مشاهده‌ای (۰/۴۱۶<span dir="LTR">r=</span> و ۰/۰۵><em><span dir="LTR">P</span></em>)، درک موقعیت (۰/۲۵۱<span dir="LTR">r=</span> و ۰/۰۵><em><span dir="LTR">P</span></em>)، خودتنظیمی (۰/۴۲۶<span dir="LTR">r=</span> و۰/۰۵><em><span dir="LTR">P</span></em>) و سازگاری عاطفی (۰/۳۷۴<span dir="LTR">r=</span> و۰/۰۵><em><span dir="LTR">P</span></em>) با رفتارهای خودمراقبتی همبستگی مثبت و معنی‌دار داشتند. همچنین متغیر سازگاری عاطفی (ضریب بتا = ۰/۲۸۳) بیشترین مقدار پیشگویی‌کنندگی را داشت.<br> <strong>نتیجه</strong>‌<strong>گیری</strong>: در طراحی و اجرای مداخلات آموزشی برای خودمراقبتی بیماران دیابتی، از تئوری شناختی‌اجتماعی می‌توان به‌عنوان چارچوبی بهره برد و به ارتقا و حفظ سلامت این بیماران کمک کرد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:times new roman;"><strong>Background and objective:</strong> Investigating factors affecting the adoption of self-care behaviors in diabetic patients is necessary, especially by using a model that would identify and reinforce the factors affecting behavior. The purpose of this study was to assess the predictor factors associated with self-care behaviors among type2 diabetic patients by using social cognitive theory.<br> <strong>Materials and Methods</strong>: In this descriptive-analytical cross-sectional study 320 patients with type2 diabetes mellitus were selected based on multistage random sampling. The data collection tools were a demographic researcher-made questionnaire based on the cognitive social model constructs- the validity and reliability of the questionnaires were calculated - and the standard self-care questionnaire for diabetes. After data collection, data were analyzed using independent t-test, one &ndash;way ANOVA and spearman&rsquo;s correlation coefficient in SPSS21 at a significance level of 0.05.<br> <strong>Results:</strong> According to the findings, Outcome Expectation(r=0.263,<em>P</em><0.05), Outcome Values(r=0.151, <em>P</em><0.05), Self-Efficacy (r=0.350, <em>P</em><0.05, Barrier Efficacy (r=0.432, <em>P</em><0.05), the Environmental (r=0.173, <em>P</em><0.05), Observation Learning <span dir="RTL">)</span>r=0.416, <em>P</em><0.05), Understanding the Situation <span dir="RTL">)</span>r=0.251, <em>P</em><0.05), Self-Regulation (r=0.462, <em>P</em><0.05) and Emotional Coping (r=0.374, <em>P</em><0.05) variables were positive correlated with self-care behaviors. Also, Emotional Coping variable was the most predictive variable (Beta=0.283).<br> <strong>Conclusion</strong>: To maintain and improve the health of diabetic patients, social cognitive theory can be used to design and implement educational interventions for the self- care of diabetic patients.</span></div> خودمراقبتی, دیابت, تئوری شناختی‌اجتماعی, آموزش بهداشت Self-Care, Diabetes, Social Cognitive Theory, Health Education 241 250 http://journal.ihepsa.ir/browse.php?a_code=A-10-1-23&slc_lang=fa&sid=1 Mastoreh-Sadat Ghoreishi مستوره سادات قریشی GhoreishiM1@mums.ac.ir 100319475328460010162 100319475328460010162 No Dept. of Health education and Health Promotion, Student Research Committee, School of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، کمیتۀ تحقیقات دانشجویی، ، دانشکدۀ بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Mohammad Vahedian-Shahroodi محمد واحدیان شاهرودی vahedianm@mums.ac.ir 100319475328460010163 100319475328460010163 No Dept. of Health education and Health Promotion, Social Determinants of Health Research Center, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Habibullah Esmaily حبیب الله اسماعیلی EsmailyH@mums.ac.ir 100319475328460010164 100319475328460010164 No Dept. of Biostatistics, Social Determinants of Health Research Center, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Hadi Tehrani هادی طهرانی tehranih@mums.ac.ir 100319475328460010165 100319475328460010165 Yes Dept. of Health Education and Health Promotion, Social Determinants of Health Research Center, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران